معیارهای پزشکی برای آغاز حیات جنین از زیست شناسی مولکولی تا فعالیتهای حیاتی جنین

پیش زمینه تعیین زمان آغاز حیات جنین یکی از چالشهای مهم علوم پزشکی و اخلاق زیستی است. این موضوع نه تنها جنبه ی علمی دارد، بلکه پیامدهای قانونی، اجتماعی و اخلاقی گسترده ای نیز داشته و اختلاف نظرها تصمیم گیری در زمینه ی مراقبت های سلامت و سیاست گذاری را پیچیده می نماید. روش کار در این مقاله با مرور شواهد علمی و تحلیل معیارهای زیست شناسی مولکولی فعالیت مغز و قلب جنین و معیارهای پزشکی قانونی به بررسی زمان آغاز حیات مستقل جنین پرداخته شده است. یافته ها: لقاح یک فرایند پیچیده است که طی آن از ادغام یک اسپرم و تخمک، یک سلول تخم ایجاد می گردد. اسپرم و تخمک هر کدام دارای یک هسته ی هاپلوئید هستند که طی فرایند لقاح به یک زیگوت دیپلوئید تبدیل می شوند که DNA مستقل دارد. همچنین ضربان قلب جنینی در روز ۲۲ زندگی جنینی قابل تشخیص است. شروع ضربان قلب جنین را می توان به عنوان یک عمل تعیین کننده برای شروع زندگی یک انسان در نظر گرفت. آغاز فعالیت مغزی می تواند علامتی از آغاز حیات در جنین باشد. آغاز تشکیل لوله ی عصبی در جنین که سرآغاز تشکیل دستگاه عصبی جنین است، در هفته سوم و چهارم بارداری شروع می شود. شروع حرکات خودبخودی جنین که می تواند مصداقی از فعالیت سیستم عصبی باشد، در هفته های هفتم تا نهم بارداری اتفاق می افتد. مطابق ماده ۷۱۶ قانون مجازات اسلامی، دیهی جنین از زمان استقرار نطفه در رحم محاسبه می شود و قانون برای هر مرحله ی رشد، دیه ی جداگانه تعیین کرده است. این یعنی قانون ایران آغاز حیات را از لقاح و لانه گزینی در رحم می داند. همچنین مطابق ماده ۶۲۴ همین قانون، سقط عمدی جنین در هر مرحله حتی قبل از دمیده شدن، روح جرم محسوب شده مگر اینکه این سقط با تجویز پزشکی قانونی و به منظور حفظ جان مادر صورت بگیرد. نتیجه گیری: با بررسی شواهد علمی روشن می شود که جنین از همان مراحل ابتدایی دارای شاخصه های حیاتی مستقل است. در نتیجه، این معیارها می توانند راهنمایی برای تصمیم گیری های اخلاقی، حقوقی و پزشکی باشند و سیاست های سلامت، آموزش و مراقبت های دوران بارداری را به سمت حمایت بهتر از جنین و مادر وی هدایت نمایند.

کلیدواژه ها:

حیات جنین ، زیست شناسی مولکولی ، ضربان قلب ، فعالیت مغزی ، پزشکی قانونی