نقش خودارزیابی در تقویت انگیزش دانش آموزان

انگیزش تحصیلی به عنوان نیروی محرکه یادگیری و پیشرفت، همواره کانون توجه نظام های آموزشی و پژوهشگران بوده است. خودارزیابی، به عنوان فرایندی که در آن دانش آموزان به طور فعالانه در مورد یادگیری خود تامل می کنند، می تواند نقش محوری در تقویت انگیزش ایفا نماید. هدف از پژوهش حاضر، بررسی نظام مند نقش خودارزیابی در انگیزش دانش آموزان از طریق مرور جامع پژوهش های موجود در این حوزه است.روش شناسی: این پژوهش با رویکرد مرور نظام مند و با هدف پاسخگویی به سوال پژوهشی «نقش خودارزیابی در انگیزش دانش آموزان چیست؟» انجام شده است. برای گردآوری منابع مرتبط، جستجوهای نظام مندی در پایگاه های اطلاعاتی معتبر فارسی (مانند SID، RICeST، نورمگز) و انگلیسی (مانند Web of Science, Scopus, ERIC, PsycINFO) با استفاده از کلیدواژه های ترکیبی مرتبط با خودارزیابی و انگیزش تحصیلی در بازه زمانی مشخص انجام شد. منابع شناسایی شده بر اساس معیارهای ورود و خروج از پیش تعیین شده (شامل نوع مطالعه، گروه سنی، زبان و ارتباط موضوعی) غربالگری و ارزیابی کیفیت شدند. داده های مربوط به ویژگی های مطالعات، مداخلات خودارزیابی و پیامدهای انگیزش استخراج و به روش سنتز روایتی، تحلیل و گزارش شدند.یافته ها: نتایج مرور نظام مند حاضر نشان داد که خودارزیابی به طور معناداری با انگیزش تحصیلی دانش آموزان مرتبط است. مکانیسم های اثرگذاری خودارزیابی بر انگیزش شامل افزایش خودآگاهی نسبت به نقاط قوت و ضعف یادگیری، تقویت خودکارآمدی و باور به توانایی های فردی، بهبود تنظیم هیجانات مرتبط با یادگیری، توسعه مسئولیت پذیری در قبال فرایند یادگیری و ارتقای راهبردهای یادگیری خودتنظیمی شناسایی شدند. همچنین، یافته ها حاکی از آن بود که مداخلات آموزشی مبتنی بر خودارزیابی، به ویژه در قالب بازخورد سازنده و فرصت های بازاندیشی، می توانند به طور موثری انگیزش درونی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان را افزایش دهند.نتیجه گیری: خودارزیابی به عنوان یک راهبرد کلیدی در یادگیری خودتنظیمی، نقش بسزایی در ارتقای انگیزش تحصیلی دانش آموزان ایفا می کند. نتایج این پژوهش بر اهمیت گنجاندن فعالیت های خودارزیابی در برنامه های آموزشی و فراهم نمودن فرصت های مناسب برای دانش آموزان جهت تامل در یادگیری خود و دریافت بازخورد تاکید دارد. پیشنهاد می شود معلمان و طراحان آموزشی با بهره گیری از یافته های این پژوهش، راهکارهای عملی برای ادغام خودارزیابی در فرایند یاددهی-یادگیری به منظور افزایش انگیزش و بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان اتخاذ نمایند.