رایگان بودن آموزش و پرورش در ایران با تاکید بر اصل ۳۰ قانون اساسی

اصل ۳۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران دولت را موظف به تامین آموزش و پرورش رایگان برای همه ملت تا پایان دوره متوسطه و گسترش رایگان آموزش عالی تا سر حد خودکفایی کشور می داند. این اصل، که ریشه در آرمان های عدالت محور انقلاب اسلامی دارد، در کنار اسناد بالادستی و تعهدات بین المللی ایران، مبنای حقوقی حق آموزش رایگان را شکل می دهد. با این حال، تحقق عملی این اصل با چالش های جدی اقتصادی، ساختاری، مدیریتی و اجتماعی مواجه است. این گزارش با تکیه بر منابع معتبر فارسی و بین المللی، ابتدا مبانی حقوقی اصل ۳۰ را تفسیر و با اسناد جهانی مقایسه می کند، سپس وضعیت موجود آموزش رایگان در ایران را در سطوح عمومی و عالی تحلیل و نقد می نماید. در ادامه، چالش های اجرایی، هزینه های پنهان، نابرابری های منطقه ای، شکاف دیجیتال، پیامدهای اجتماعی و اقتصادی عدم تحقق آموزش رایگان و نقش نهادهای بین المللی بررسی می شود. نهایتا، با بهره گیری از تجارب تطبیقی و مطالعات سیاستی، پیشنهادهایی برای تحقق عملی اصل ۳۰ ارائه می گردد. یافته ها نشان می دهد که تحقق آموزش رایگان و باکیفیت مستلزم اصلاح ساختار بودجه، تقویت نظارت و ضمانت های اجرایی، هدفمندسازی حمایت ها، افزایش شفافیت و مشارکت عمومی و بهره گیری از ظرفیت های داخلی و بین المللی است.

کلیدواژه ها:

حق آموزش و پرورش ، تحقق آموزش رایگان ، نابرابری های منطقه ای ، قانون اساسی ، عدالت اجتماعی