واکاوی وقایع هندوستان در نگارههای نسخه مصور تاریخ جهانگشای نادری میرزا مهدی خان استرآبادی

«نبرد کرنال» به عنوان یکی از تاکتیکی ترین نبردهای تاریخ سلطنت نادرشاه افشار (۱۱۶۰-۱۱۴۸ ه.ق) که منجر به تصرف هندوستان، گردید از جمله مهم ترین فتوحات نظامی تاریخ ایران به شمار میرود. پیروزی در این جنگ بواسطهی نبوغ نادرشاه در بهره گیری از تکنیکهای نظامی متناسب منجر به غلبه بر قوای مجهز هندوستان و دستیابی به غنائم ارزشمند به عنوان پشتوانهای محکم برای تقویت بنیه اقتصادی سپاه ایران گردید که بیش از یک دهه در مواجهه مستقیم با نا آرامیهای داخلی و تهاجمات روس، ازبک و عثمانی بود حوادث این دوره توسط میرزا مهدی خان استر آبادی منشی مخصوص نادر در کتاب وی تاریخ جهانگشای نادری » ثبت گردیده است. صحنههای وقایع این نسخه توسط نگارگران دربار افشاریه مصور شده است. این کتاب تنها نسخه ی مصور عهد افشاریه میباشد به جهت نقش بسزایی که نبرد کرنال در فتح هندوستان، تثبیت قدرت نادرشاه و نفوذ ایران در منطقه داشت، در این نسخه بررسی نگارههای مربوط به وقایع آن حاکی از اهمیت بسزایی ست در این راستا اهداف پژوهش شناخت تمهیدات بصری بکار رفته در نگاره های وقایع هندوستان و تاثیر وقایع سیاسی و نظامی آن برهه در مصور سازی شان میباشد. بدین جهت با استناد به اسناد و منابع کتابخانهای و به روش توصیفی- تحلیلی حوادث این دوره و سه نگاره ی وقایع هندوستان در این نسخه تحلیل گردید. برآمدی که از این واکاوی ها حاصل شد، گواه بر این بود که تلاش همه جانبه نگارگران دربار افشار در جهت برجسته سازی شخصیت نادرشاه به سبب حضور و کارکرد مهم او در قلب وقایع موجب شده آنان با بهره گیری از شیوه هایی چون ژرف نمایی، طبیعت گرایی، ترسیم بجای احساسات شخصیتها کارکرد درست زبان بدن و بهره گیری از رنگهای درخشان؛ تصاویر این نسخه را به شیوه ای واقع گرایانه در خدمت شرح دقیق حوادث بکار گیرند و بدین سبب نگاره های مذبور، به لحاظ بصری تناسب کاملی با مضمون سیاسی و نظامی آن بیابد.

کلیدواژه ها:

هندوستان ، تاریخ جهانگشای ، نادری میرزا مهدی خان استر آبادی ، نادر شاه ، دانشجوی کارشناسی ارشد نقاشی ، ایرانی ، دانشگاه تربیت مدرس تهران