تاملی در سرچشمه های تفکر اسماعیلیه

یکی از مهمترین مسائل تاریخ اندیشه، اسلامی نهضت ترجمه است که طی آن آثار بسیاری در زمینه های مختلف از جمله با موضوع حکمت و فلسفه ترجمه شد و بر سیر اندیشه مسلمانان تاثیر آشکاری بر جا گذاشت. اسماعیلیان از مهمترین نحله های فکری در جهان اسلام هستند که کوشیدند میان آموزه های اسلامی و اندیشه های حکمی و فلسفی نوعی مطابقت ایجاد کنند. موضوع این پژوهش که به روش توصیفی - تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه ای انجام گرفته، بررسی مهمترین سرچشمه های اندیشه اسماعیلیه است. یکی از مهمترین سرچشمه های تفکر اسماعیلیان اندیشه های نوافلاطونی است که از آرای کسانی چون فلوطین فیلسوف قرن سوم میلادی سرچشمه می گیرد. روح جهان که در میانه وجود برتر و عالم فرودین قرار دارد از مهمترین بنمایه های فکری نوافلاطونیان است که بر اندیشه اسماعیلیان تاثیر گذاشته است. زمینه مهم دیگر افکار گنوسی است که از دیرباز در بین النهرین رواج داشته و بنمایه نجات روح از زندان جهان از اندیشه های گنوسی وارد تفکر اسماعیلی شده است. مشابهت افکار اسماعیلیان با نویسندگان رسائل اخوان الصفا نیز چشمگیر است. در نهایت باید از تعالیم اسلامی و شیعی نام برد. اسماعیلیان با تاثیرپذیری از زمینه های مذکور کوشیدند روایتی عقلانی از آفرینش، مراتب وجود و سرنوشت انسان ارائه کنند.

کلیدواژه ها:

اسماعیلیه ، سرچشمه های فکری ، افکار نوافلاطونی ، اندیشه های گنوسی ، رسائل اخوان الصفا ، تعالیم اسلامی و شیعی