بررسی قصه دزد و قاضی بغداد و مباحثه کردن دزد باقاضی و احوالات ایشان از نسخه جامع الحکایات

قصه دزد و قاضی بغداد و مباحثه کردن دزد با قاضی و احوالات ایشان از نسخه جامع الحکایات دکتر زهرا حسینی جامع الحکایات نام نسخه ای است با چهل و شش داستان از افسانه های عامیانه مشهور و غیر مشهور؛ به گفته گلچین معانی بایستی در آغاز سده یازدهم و برای جلال الدین محمد اکبرشاه (۹۶۳ - ۱۰۱۴ در هندوستان گرد آمده باشد. بررسی مباحثه دزد و قاضی از داستان های عامیانه مشهور جامع الحکایات برای پاسخ به این پرسش یک نویسنده مسلمان و آگاه به آموزه های قرآن چگونه می تواند از بی عدالتی های پنهان معتمدین جامعه بگوید و به مردم اعتماد بدهد که در کنار آنها از نابرابری باخبر و موظف به انتقاد است؟ با استفاده از منابع کتابخانه ای به روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهند نویسنده در این مناظره، نمایشی با دو شخصیت آفریده تا آنها در یک مسابقه هوش و دانش و حافظه برای بقا بجنگند؛ او با خلق مهارت سخنوری هر شخصیت نهایت هوش و دانش خود را برای پیشبرد درون مایه داستان به کار گرفته و زمینه فکری خود را در این جدال پوشش داده است. در مباحثه دزد و قاضی رابطه میان زبان، قدرت و ایدئولوژی نشان داده می شود در واقع نویسنده مسلمان این قصه، سخنوری (نقش زبان و ابزار (قدرت دزد را برابر قدرت مشروع اجتماعی قاضی می گذارد و سلاح اعتقاد اسلامی خود را با هدف فروپاشی نابرابری و ایجاد تغییر اجتماعی در اختیار دو شخصیت داستانش قرار می دهد. دزد و قاضی دو شخصیت با فاصله اجتماعی نابرابر مسلح به دانش قرآنی، احادیث و روایات می شوند قاضی در قصه بغایت عالم و فاضل و در انواع علوم بی نهایت کامل معرفی می شود؛ اما دزد در پاسخ گویی زبده تر عمل می کند. او با تکرار و تمرین و حفظ آیات قرآن توانسته در این مناظره آموخته تر باشد داستان پرداز مسلمان قاضی را در مقابل دانایی و سخنوری بیشتر دزد، تسلیم و ناتوان می سازد؛ و خواننده را به علم اندوزی در زمینه های مختلف و به دست آوردن مهارت های فردی و اجتماعی تشویق می کند تا رابطه موثر، زبان قدرت و اعتقاد به تصویر درآید.

کلیدواژه ها:

ادبیات عامه ، جامع الحکایات ، دزد و قاضی ، مناظره ، آموزشی ، پوشت فریان ، اخت دکتری ، فرهنگ و زبانهای باستانی ، ایران ، دانشکده زبان و ادبیات ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات