استعاره های شناختی عشق در باب «در عشق و مستی و شور» بوستان سعدی

استعاره، شناختی به عنوان یکی از کاربردی ترین سازوکارهای شناختی در زبان، نقشی اساسی در بازنمایی اندیشه و تجربه انسان دارد. این مقاله با تکیه بر نظریه استعاره مفهومی دو زبان شناس آمریکایی لیکاف و جانسون به تحلیل استعاره های شناختی مفهوم عشق در باب سوم بوستان سعدی به نام «در عشق و مستی و شور» می پردازد. هدف این پژوهش کشف ساختارهای استعاری حاکم بر بازنمایی مفهوم عشق در این باب و تبیین کارکردهای شناختی و بلاغی آنها است. روش این تحقیق به صورت توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر تحلیل محتوای کیفی داده ها است. یافته های پژوهش نشان می دهد که سعدی در پردازش مفهوم عشق از الگوهای رایج استعاره ای همچون «عشق سفر است»، «عشق آتش است»، «عشق بیماری است» و «عشق شراب است» بهره می گیرد. این استعاره ها نه تنها در بیان تجربه های عاشقانه کارکرد دارند بلکه جهان بینی عاشقانه و عارفانه شاعر را نیز بازنمایی می کنند. تحلیل حاضر نشان می دهد که استعاره های شناختی این باب از بوستان سعدی، صرفا ابزارهای زبانی نیستند بلکه منعکس کننده شیوه های ادراک، تجربه و معناپردازی سعدی در مواجهه با مفهوم عشق است. این پژوهش با بهره گیری از چارچوب نظری زبان شناسی شناختی گامی در جهت شناخت عمیق تر اندیشه سعدی و ظرفیت های مفهومی شعر فارسی در حوزه شناخت مفهوم عشق است.

کلیدواژه ها:

سعدی ، بوستان ، استعاره شناختی عشق ، دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی ، دانشکده ادبیات فارسی و زبان های خارجه ، دانشگاه علامه طباطبایی ، تهران ، ایران