چالش های حقوقی مالکیت فکری در عصر دیجیتال: مطالعه تطبیقی نظام حقوقی ایران با آمریکا، اروپا و چین.

- تحولات فناوری های دیجیتال نوین، از جمله هوش مصنوعی، بلاکچین و توکن های غیرقابل تعویض (NFT)، نظام های حقوقی حمایت از مالکیت فکری را با چالش های جدی مواجه کرده است. این پژوهش به بررسی وضعیت حقوقی ایران در مواجهه با این تحولات پرداخته و آن را با نظام های کشورهای پیشرو (ایالات متحده، اتحادیه اروپا و چین) مقایسه کرده است. مساله اصلی در آن، احصا خلاهای قانونی در حمایت از مالکیت های صنعتی مصوب ۱۴۰۳ پیرامون آثار هوش مصنوعی بدون دخالت انسان، دارایی های دیجیتال و نحوه مدیریت نقض حقوق در فضای مجازی است. این مطالعه با رویکرد تطبیقی-تحلیلی انجام شده و در آن پس از بررسی قانون ۱۴۰۳، مواد آن با چارچوب های حقوقی کشورهای منتخب (آمریکا، اروپا و چین) مقایسه شده است. نتایج نشان داد که قانون ۱۴۰۳ ایران در مواجهه با فناوری های دیجیتال نوین دارای شکاف های حقوقی قابل توجهی است. همچنین در حوزه اجرایی، عدم وجود دادگاه های تخصصی و زیرساخت های دیجیتال، امکان مقابله با نقض حقوق در ایران را دشوار کرده است. دیگر نتایج نیز گویای آن است که عدم انطباق قانون ۱۴۰۳ با تحولات دیجیتال نوین، امنیت حقوقی نوآوران ایرانی را کاهش داده و رقابت پذیری کشور در بازار جهانی را به مخاطره می اندازد. بنابراین، اصلاحات قانونی و توسعه زیرساخت های قضایی برای پاسخگویی به چالش های دیجیتال ضروری است.

کلیدواژه ها:

مالکیت فکری ، حقوق دیجیتال ، هوش مصنوعی ، قوانین