تاثیرقرآن وحدیث درادب فارسی

ارتباط میان متون مقدس اسلامی (قرآن و احادیث نبوی) و ادب فارسی یکی از زمینه های پربار تحقیقات ادبی و بینامتن پژوهی است. این مقاله با رویکردی توصیفی-تحلیلی و براساس مرور منابع فارسی و لاتین، به بررسی گستره تاثیر قرآن و حدیث بر زبان، تصویرسازی، مضامین و ساختارهای بلاغی در شعر و نثر فارسی می پردازد. ابتدا چارچوب نظری بینامتنیت، تصویرسازی دینی و سنت های تفسیر عرفانی معرفی می شود؛ سپس مرور پیشینه نشان می دهد که نقش قرآن و حدیث در شعر کلاسیک (فردوسی، حافظ، مولوی، سعدی و عطار) و نیز در نثر عرفانی و اخلاقی به روشنی قابل ردیابی است (Schimmel, ۱۹۹۲; Chittick, ۱۹۸۳). تحلیل نمونه ها و مطالعات تجربی-کتابخانه ای در این پژوهش نشان می دهد که نفوذ قرآن و حدیث در ادب فارسی از راه های مستقیم (اقتباس، اقتباس وجوهی و نقل عبارت) و غیرمستقیم (الگوهای تماتیک، تصاویر و ساختن لحن گفتار) عمل کرده است و این نفوذ هم در سطح زبان معجم و آرایه ها و هم در سطح معنا و ساختار روایت آشکار است (وحیدی, ۲۰۱۷ Alimahmoudi et al., ۲۰۱۷;). مقاله در پایان پیامدهای این تاثیر را بر فهم مولفانه، خوانش مضمونی و پداگوژی ادبی بررسی کرده و پیشنهاداتی برای پژوهش های آینده ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

بینامتنیت ، تصویرپردازی قرآنی ، احادیث نبوی ، ادب فارسی ، عرفان ، حافظ ، مولوی