بررسی نقش وفور منابع طبیعی بر رشد اقتصادی: مطالعه موردی کشورهای صادرکننده مواد معدنی

منابع طبیعی، یکی از مهم ترین منابع تولید هر کشور محسوب می­گردد. براساس نظریات رشد و توسعه و همچنین نظریات تجارت بین­الملل، این منابع می­تواند مزیت نسبی برای یک اقتصاد به‎همراه داشته باشد. درآمدهای حاصل از وفور منابع طبیعی، می تواند برای یک کشور ایجاد ثروت نموده و پیشرفت اقتصادی و افزایش رفاه و کاهش فقر را به‎دنبال داشته باشد. دراین‎رابطه، منابع معدنی عاملی مهم در تسریع سرمایه­گذاری و به‎دنبال آن، رشد اقتصادی اند؛ اما برخی مشاهدات تجربی، عکس این ادعا را نشان می­دهند. در حقیقت بسیاری از کشورهای دارای وفور منابع طبیعی از جمله منابع معدنی، نتوانسته­اند از فرصت ایجاد شده ناشی از درآمدهای حاصل از این منابع، منافع لازم را برای اقتصاد کسب کنند. براین‎اساس در مقاله حاضر، این موضوع  با استفاده از الگوهای رشد برای اقتصاد ایران و کشورهای منتخب دارای وفور منابع معدنی طی دوره زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۰ مورد بررسی قرار می­گیرد؛ به‎طوری‎که اثرات مستقیم و غیرمستقیم وفور منابع طبیعی، از کانال انباشت سرمایه فیزیکی، انباشت هزینه تحقیق و توسعه در زمینه تکنولوژی، نیروی­کار، توسعه مالی و آزادی اقتصادی بر رشد اقتصادی برای کشورهای منتخب در ۳ گروه کشورها که گروه اول، دارای منابع معدنی و نفتی، گروه دوم، دارای منابع معدنی و گروه سوم، دارای منابع نفتی‎اند، پرداخته شده است. نتایج، حاکی از آن است که وفور منابع طبیعی برای گروه کشور­های اول و دوم، معنی­دار بوده و اثر قابل توجهی دارد، اما برای گروه کشورهای سوم که شامل ایران نیز می­باشد، مورد تایید قرار نگرفت.

کلیدواژه ها:

رشد اقتصادی ، نفرین منابع ، وفور منابع معدنی ، داده&shy ، ، ، های پانل