از ارزشیابی پایانی تا سنجش تکوینی: تحولی در شیوه های یاددهی یادگیری زبان و ادبیات فارسی

تحولات بنیادین در نظام های آموزشی معاصر نشان می دهد که رویکردهای سنتی ارزشیابی، به ویژه ارزشیابی پایانی که بر سنجش نتایج یادگیری در پایان فرایند آموزش متمرکز است، دیگر پاسخگوی نیازهای متنوع، پیچیده و چندبعدی یادگیری دانش آموزان امروز نیست. در مقابل، رویکرد نوین «سنجش تکوینی» به عنوان ابزاری پویا، مستمر و تعاملی مطرح شده است که هدف آن نه قضاوت نهایی درباره عملکرد دانش آموزان، بلکه هدایت یادگیری و بهبود فرایند آموزش در طول مسیر یاددهی است. در زمینه آموزش زبان و ادبیات فارسی، اهمیت این تحول دوچندان می شود، زیرا این حوزه نه تنها بر انتقال دانش زبانی و ادبی تاکید دارد، بلکه به پرورش تفکر خلاق، تخیل، درک زیبایی شناختی و رشد فرهنگی نیز می پردازد. پژوهش حاضر با رویکرد مروری و تحلیلی، به بررسی نقش سنجش تکوینی در تحول شیوه های یاددهی یادگیری زبان و ادبیات فارسی در مدارس ایران می پردازد. یافته های این مرور نشان می دهد که استفاده از سنجش تکوینی در تدریس زبان فارسی، موجب افزایش انگیزش یادگیری، مشارکت فعال تر دانش آموزان، ارتقای درک مفهومی از متون و بهبود مهارت های ارتباطی و تفسیری می شود. در این میان، معلمان نقش کلیدی در طراحی بازخوردهای هدفمند، ایجاد موقعیت های یادگیری معنادار و توسعه ی مهارت خودارزیابی در میان دانش آموزان دارند. بنابراین، گذار از ارزشیابی پایانی به سنجش تکوینی را می توان نقطه عطفی در جهت تحقق آموزش خلاق، انسانی و پویا در درس زبان و ادبیات فارسی دانست.

کلیدواژه ها:

سنجش تکوینی ، ارزشیابی پایانی ، یادگیری فعال ، آموزش زبان و ادبیات فارسی ، بازخورد آموزشی ، تحول آموزشی ، انگیزش یادگیری