نقش فناوری های واقعیت افزوده در درک مفاهیم علمی پایه

فناوری واقعیت افزوده (Augmented Reality) به عنوان یکی از نوآوری های تحول آفرین در آموزش علوم پایه، بستری برای ادغام تجربه های مجازی و واقعی فراهم می آورد که در آن یادگیرندگان قادرند مفاهیم انتزاعی و ناملموس علمی را به صورت دیداری، تجربی و پویا مشاهده و درک کنند. این مقاله با رویکرد تحلیلی و نه آماری، به بررسی چگونگی نقش و تاثیر فناوری های واقعیت افزوده در ارتقای درک مفاهیم علمی در سطوح ابتدایی و متوسطه می پردازد. چارچوب نظری پژوهش، بر اساس دیدگاه های ویگوتسکی در یادگیری اجتماعی و منطقه ی مجاور رشد، نظریه یادگیری مشاهده ای بندورا، تجربه گرایی آموزشی دیویی، رویکرد انسان گرایانه راجرز، آموزش انتقادی فرایر، نظریه توانمندی های سن و نظریه خودتعیین گری Deci و Ryan است. نتایج تحلیل نشان می دهد که واقعیت افزوده نه تنها به غنای ادراک حسی و شناختی یادگیرندگان کمک می کند، بلکه موجب افزایش انگیزش درونی، خودتنظیمی یادگیری و تعامل فعال میان فراگیران می شود. افزون بر این، در پرتو نظریه های اجتماعی–فرهنگی، به ویژه در چارچوب ویگوتسکی، فناوری واقعیت افزوده محیطی تعاملی برای هم ساختن معنا میان معلم و دانش آموز فراهم می آورد؛ به گونه ای که مفاهیم انتزاعی علوم (مانند نیرو، سلول، یا جریان الکتریسیته) از حالت نمادین به تجربه ملموس و چندحسی بدل می شوند. از منظر نظریه توانمندی های سن، AR فرصت عادلانه ای برای شکوفایی قابلیت های ادراکی و خلاقیت دانش آموزان از طبقات و زمینه های فرهنگی متفاوت فراهم می کند. در تحلیل نهایی، واقعیت افزوده پلی میان تجربه عینی و ذهنی است که می تواند مدارس را از الگوی انتقال دانش به الگوی تولید معنا سوق دهد. در پایان، راهکارهایی برای طراحی برنامه درسی تطبیقی با فناوری های واقعیت افزوده و تربیت معلمان توانمند در بهره گیری از آن ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

واقعیت افزوده ، درک مفاهیم علمی ، یادگیری تجربی ، انگیزش درونی ، آموزش علوم پایه ، یادگیری اجتماعی