طراحی مدل چابکی سازمانی در شرایط بحران با رویکرد کارآفرینی

تحولات پرشتاب محیطی و گسترش بحران های اقتصادی، اجتماعی و طبیعی، سبب شده اند تا سازمان ها در معرض شرایطی ناپایدار قرار گیرند که ادامه حیات و رشد آن ها را دشوار می سازد. در چنین فضایی، توانایی سازمان برای تصمیم گیری سریع، انطباق با تغییرات، و بهره گیری از فرصت های پنهان در دل بحران، اهمیت ویژه ای یافته و با عنوان چابکی سازمانی شناخته می شود. هدف پژوهش حاضر، طراحی مدلی بومی برای چابکی سازمانی در شرایط بحران با رویکرد کارآفرینی است تا نشان دهد چگونه می توان از تفکر و رفتار کارآفرینانه برای تقویت واکنش موثر سازمان ها در برابر شرایط بحرانی بهره گرفت.روش پژوهش ترکیبی اکتشافی است که در آن از مراحل کیفی و کمی به صورت پیوسته استفاده شد. در بخش کیفی، با بهره گیری از مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۵ مدیر و کارآفرین فعال در سازمان های درگیر بحران، داده ها گردآوری و از طریق تحلیل مضمون بررسی گردید. سه مفهوم اصلی «انعطاف پذیری تصمیم»، «یادگیری در بستر بحران» و «شبکه سازی کارآفرینانه» به عنوان پایه های چابکی شناسایی شد. سپس در بخش کمی، بر اساس یافته های مرحله نخست، پرسشنامه ای محقق ساخته تنظیم و میان ۲۷۰ مدیر و کارشناس توزیع گردید. تحلیل داده ها نشان داد که سه عامل یادشده رابطه مثبت و معناداری با چابکی سازمانی دارند و در کنار آن، خودکارآمدی مدیریتی و تعامل دانشی نقش واسطه گر ایفا می کنند.نتایج نهایی به شکل مدلی مفهومی و آماری منسجم ارائه گردید که برازش آن در سطح قابل قبول قرار داشت. این مدل ضمن ترکیب مولفه های فردی و سازمانی، بر تقویت فرهنگ یادگیرنده، تصمیم گیری فرصت مدار، و تعامل میان واحدی در زمان بحران تاکید دارد. یافته های پژوهش می تواند به مدیران و سیاست گذاران سازمانی در طراحی ساختارهایی کمک کند که در برابر بحران ها، ضمن حفظ ثبات عملکرد، توان یادگیری، نوآوری و بازآفرینی مستمر را در خود افزایش دهند.

کلیدواژه ها:

: چابکی سازمانی ، بحران ، کارآفرینی سازمانی ، یادگیری سازمانی ، خودکارآمدی مدیریتی