زهرا حسنی

در دنیای معاصر که تحولات فناورانه، تغییرات فرهنگی و گسترش اطلاعات با سرعتی چشمگیر در حال وقوع است، نظام های آموزشی ناگزیر از بازنگری در رویکردها، نقش ها و مسئولیت های سنتی خود هستند. یکی از مهم ترین تغییرات، تحول جایگاه معلم از انتقال دهنده صرف دانش به راهبر یادگیری است. در این راستا، معلم دیگر فردی نیست که صرفا به انتقال اطلاعات اکتفا کند؛ بلکه به عنوان یک تسهیل گر، هدایت کننده مسیر یادگیری، الهام بخش و طراح محیط های یادگیری معنا دار ایفای نقش می کند. تغییرات اجتماعی، رشد فناوری های آموزشی و افزایش دسترسی دانش آموزان به منابع اطلاعاتی، ضرورت بازتعریف نقش معلمان را بیش از پیش آشکار ساخته است. معلم به مثابه راهبر یادگیری باید با بهره گیری از مهارت های تفکر انتقادی، خلاقیت، توانمندی های ارتباطی، مدیریت کلاس نوین و تسلط بر فناوری های آموزشی، دانش آموزان را برای یادگیری مادام العمر آماده سازد. در چنین نگاهی، معلم به جای تمرکز بر آموزش محتوا، به هدایت فرایندهای یادگیری فردی و گروهی می پردازد و تلاش می کند مهارت های حل مسئله، تصمیم گیری، خودتنظیمی و مسئولیت پذیری را در دانش آموزان تقویت نماید.امروزه تاکید بر یادگیری مبتنی بر دانش آموز، کلاس های تعاملی، استفاده از روش های نوین تدریس مانند پروژه محور و بازی محور و بهره مندی از ابزارهای دیجیتال، معلمان را واداشته است تا نقش خود را از یک ناظر منفعل به یک راهبر پویا تغییر دهند. معلم راهبر، باید بتواند محیط یادگیری را به فضایی حمایتی و انگیزشی تبدیل کند که در آن دانش آموزان به مشارکت فعال تشویق شوند، کنجکاوی علمی در آن پرورش یابد و مهارت های فردی و اجتماعی دانش آموزان توسعه یابد. همچنین، نقش معلم در دنیای نوین با تمرکز بر یادگیری شخصی سازی شده، توجه به سبک های یادگیری متفاوت و درک نیازهای فردی دانش آموزان برجسته تر می شود.این مقاله با هدف بررسی تحول نقش معلمان و معرفی الگوی معلم به مثابه راهبر یادگیری، به تحلیل ابعاد مختلف این نقش، الزامات اجرایی آن در مدارس، چالش های پیش رو و پیامدهای آن بر کیفیت آموزش می پردازد. یافته ها نشان می دهد که تحقق این رویکرد مستلزم بازنگری در برنامه های تربیت معلم، ارتقای مهارت های حرفه ای معلمان، تغییر نگرش مدیران و مسئولان آموزشی و فراهم آوردن زیرساخت های فناورانه مناسب است. تغییر نقش معلمان از انتقال دهنده دانش به راهبر یادگیری، نه تنها باعث بهبود کیفیت آموزشی می شود، بلکه بستری برای تربیت دانش آموزانی خلاق، منتقد، توانمند و آماده برای مواجهه با چالش های پیچیده جهان آینده فراهم می آورد.