نقش قوه خیال در تعالی و سقوط انسان

هدف از خلقت انسان تعالی و قرب به خداوند است؛ به عبارت دیگر خداوند انسان بیافرید تا با انجام اعمال نیک ارتقاء یابیم و به کمال مطلق نزدیک گردیم. حال در اینجا این مساله مطرح می شود که عوامل تعالی و سقوط انسان چیست؟ چه اعمال و عواملی باعث می شود نفس انسان تعالی یابد و چه عواملی باعث سقوط آن می شود؟ در این بین بحث ادراکات و معارف ما نیز مطرح می شود و در آن میان نقش قوه خیال نیز پررنگ است. چرا که از جهات متعدد در افعالی که انجام می دهیم دخالت دارد. حال این سوال مطرح می گردد که نقش قوه خیال و ادراکات خیالی در تعالی و سقوط نفس انسان چیست؟ این رساله به دنبال پاسخ به این سوال است و سعی شده است بر مبنای تعالیم فلاسفه اسلامی به این دغدغه پاسخ دهد. در تتبعی که انجام شده است به این نتیجه رسیده ایم که نقش قوه خیال در این خصوص بسیار پررنگ است. از باب اینکه ادراکات خیالی مبدا تصوری افعال ما قرار می گیرند در تعالی نفس موثر است و همچنین از این باب که قوه خیال چراگاه شیطان قرار می گیرد می تواند در سقوط انسان بسیار موثر باشد. علاوه بر این، قوه خیال این جهت که انسان خلاقیت و عمل آن را در خدمت قوه عقل قرار دهد یا قوای نفسانی دیگر چون غضب و شهوت می تواند نقش مهمی در تعالی یا سقوط انسان داشته باشد.

کلیدواژه ها:

خیال ، ادراکات ، خیالی ، تعالی ، سقوط ، ملاصدرا ، ابن سینا