دشداشه و عبایه: پوشاک سنتی عرب های ایران در پیوند با اقلیم و هویت اجتماعی

این مقاله به بررسی دشداشه و عبایه به عنوان پوشاک سنتی عرب های ایران در پیوند با اقلیم و هویت اجتماعی می پردازد و هدف آن تبیین سازوکارهای عملکردی، نمادین و اجتماعی این پوشش ها و پیشنهاد راهکارهایی برای حفاظت و بازتولید مسئولانه آنان است. مطالعات پیشین داخلی و خارجی مبنایی برای تحلیل توصیفی تحلیلی فراهم کردند؛ نظریه تطابق فرهنگی کارکردهای اقلیمی (رنگ، پارچه، برش) را روشن می سازد، نظریه سرمایه نمادین رابطه پوشاک با منزلت اجتماعی را تبیین می کند و دیدگاه های نشانه شناختی و نمایش اجتماعی نقش پوشش در ساخت و اجرای هویت را نشان می دهد. مقاله با روش اسنادی و تحلیل محتوا به بررسی عوامل موثر شامل ویژگی های اقلیمی جنوب ایران، دسترسی به مواد و فناوری تولید، قواعد جنسیتی، ساختارهای اقتصادی و فشارهای بازار و رسانه می پردازد و نشان می دهد که دشداشه و عبایه همزمان فناوری های تطابقی با محیط و متون هویتی هستند. یافته ها نمایانگر آن اند که انتخاب پارچه های سبک و رنگ های روشن و برش های آزاد پاسخ های عقلانی به گرما، رطوبت و بادهای ساحلی اند و در عین حال طرح ها، حاشیه ها و نحوه پوشیدن حامل معانی قبیله ای، مذهبی و طبقاتی اند؛ تغییرات معاصردر پیوند با جهانی شدن و ورود پارچه های صنعتی موجب بازتفسیر نمادها و شکل گیری خوانش های میان نسلی شده است. مقاله نقش آموزشی و جامعه محور مدارس و معلمان را در حفظ دانش بومی، آموزش سواد اقلیمی و ترویج کارآفرینی فرهنگی برجسته می سازد و مجموعه ای از پیشنهادهای خلاقانه ارائه می کند از جمله: آزمایشگاه زنده پوشاک اقلیم محور، اطلس نمادها، پروتکل طراحی سازگار-نمادین، مد چرخشی و نشان استاندارد «سازگاری اقلیمی هویتی». نتیجه گیری این است که حفاظت و بازتولید دشداشه و عبایه نیازمند رویکردی چندبعدی است که پیوند میان علم اقلیم، دانش بومی، ارزش های فرهنگی و سیاست های حمایتی محلی را تقویت کند تا میراث پوشاک به شیوه ای پایدار و معنادار به نسل های آینده منتقل شود.

کلیدواژه ها:

دشداشه ، عبایه ، سازگاری اقلیمی ، هویت اجتماعی ، سرمایه نمادین