شکافت اتم، شکاف روح تاملی هگلی بر فیلم اپنهایمر

فیلمهای مبتنی بر زندگی دانشمندان معمولا در قالب بازنماییهای بیطرف یا روایتهای قهرمان پردازانه شکل می گیرند، اما اپنهایمر، ساخته کریستوفر نولان مسئله ای بنیادین را پیش می کشد. چرا علم به مثابه نیروی پیش برنده تاریخ، می تواند بی توجه به اخلاق و مسئولیت انسانی تداوم یابد؟ این پرسش با فلسفه تاریخ و مفهوم روح در اندیشه هگل پیوندی جدی می یابد. بر این اساس، پرسش اصلی مقاله این است که چگونه می توان فیلم اپنهایمر را تجسمی سینمایی از دیالکتیک هگلی دانست، به نحوی که مفاهیمی چون روح، خودآگاهی تاریخی و تضاد علم و اخلاق در قالبی دراماتیک و فرمی سینمایی بازنمایی شوند. این پژوهش، با رویکردی فلسفی-تحلیلی و با استناد به متون کلاسیک، هگل تلاش می کند میان حرکت دیالکتیکی سوژه در فلسفه هگل و سیر درونی شخصیت اپنهایمر در فیلم تطبیقی مفهومی برقرار کند. فیلم نولان با بهره گیری از ساختارهای فرمی چون زمانپریشی، تضادهای درونی شخصیت و نظام، قدرت بازنمایی پیچیده از دیالکتیک علم و وجدان ارائه می دهد. در نهایت، مقاله نشان می دهد که اپنهایمر تنها یک روایت تاریخی نیست بلکه بازتابی از دیالکتیک میان علم و اخلاق در عصر مدرن است. شخصیت اصلی با عبور از مراحل مختلف خودآگاهی به سوژه ای تاریخی بدل می شود که حامل بحرانهای اخلاقی و معرفتی دوران خویش است. این خوانش هگلی از فیلم راهی برای درک عمیق تر نسبت میان پیشرفت علمی و مسئولیت انسانی در جهان معاصر پیش می نهد.

کلیدواژه ها:

هگل ، اپنهایمر ، دیالکتیک ، روح ، خودآگاهی تاریخی