خوانش فرهنگ در ریخت شهر: تحلیل لایه های کالبدی-فضایی با رویکرد پدیدارشناسی شهری (مورد مطالعاتی: بازار تاریخی تهران)

ریخت شهر نه صرفا محصولی کالبدی بلکه بازتابی از فرهنگ زیسته و ذهن جمعی ساکنان آن است. در این مقاله، با رویکردی پدیدارشناسانه تلاش شده است تا پیوند میان فرهنگ و ریخت کالبدی فضایی شهر در بستر بافت مرکزی تهران و با تمرکز بر بازار تاریخی آن مورد تحلیل قرار گیرد. رویکرد پدیدارشناسی با تکیه بر تجربه زیسته و ادراک حسی معنایی کاربران فضا، امکان خوانشی عمیق از لایه های پنهان معنایی کالبد شهری را فراهم می سازد. روش تحقیق به صورت کیفی و مبتنی بر مشاهده میدانی، تحلیل الگوهای فضایی، و تفسیر تجربه کاربران صورت گرفته است. نتایج نشان می دهد که فرهنگ در لایه های مختلف کالبدی از فرم و مصالح تا سازمان فضایی و کارکردها نقشی بنیادین در شکل گیری و تداوم بازار تهران داشته است؛ به گونه ای که فضا نه تنها عملکردی بلکه حامل معنا، حافظه و آیینه های اجتماعی است. بر این اساس بازشناسی فرهنگ در ریخت شهر می تواند زمینه ساز سیاست گذاری های معنادار در باززنده سازی بافت های تاریخی و ارتقای هویت شهری باشد.

کلیدواژه ها:

فرهنگ ریخت شناسی ، شهری کالبد ، شهر پدیدارشناسی ، معنا در فضا