ضوابط طراحی و ساخت مسکن در ایران؛ از مداخلات دولتی تا چالش های کالبدی و هویتی معماری معاصر

در نظام معماری و شهرسازی، ایران ضوابط طراحی و ساخت مسکن همواره نقش تعیین کننده ای در هدایت فرآیندهای طراحی و اجرا ایفا کرده اند. با این حال هم زمان با گسترش مداخلات مستقیم دولت در حوزه مسکن و اعمال مقررات یک دست و فراگیر، چالش هایی بنیادین در کیفیت کالبدی، هویتی و عملکردی واحدهای مسکونی پدید آمده است. این پژوهش با تمرکز بر تحلیل محتوایی ضوابط جاری و پیامدهای اجرایی آنها به بررسی نسبت میان سیاست گذاری های رسمی و واقعیت های طراحی در معماری معاصر ایران می پردازد. نتایج بررسی ها نشان می دهد که فاصله معناداری میان ساحت تدوین مقررات و عرصه عمل وجود دارد. محدودیت های ناشی از دستورالعمل های کلی، عدم انعطاف پذیری در تفسیر و اجرای ضوابط و غفلت از ویژگی های بومی، فرهنگی و اجتماعی در طراحی از مهمترین عواملی هستند که به کاهش کیفیت فضایی مسکن و تضعیف هویت معماری انجامیده اند. همچنین حذف یا تضعیف نقش معمار در فرایند تصمیم سازی و طراحی موجب شکل گیری فضاهایی ناکارآمد و بی ارتباط با سبک زندگی کاربران شده است.

کلیدواژه ها:

ارتقا تعاملات اجتماعی ، شاخصه تعاملات اجتماعی ، فضای سبز ، مجتمع مسکونی