بازخوانی ظرفیتهای فناوری بلاک چین در نظام مدیریت زمین و طرحهای توسعه شهری تهران؛ رویکردی نوین در شفاف سازی فرآیند شهرسازی

در دهه های اخیر شهر تهران به عنوان یکی از کلان شهرهای پرشتاب در حال توسعه با چالش های ساختاری و کارکردی متعددی در نظام مدیریت، زمین، مالکیت املاک، صدور مجوزهای ساخت و ساز و کنترل تخلفات ساختمانی مواجه بوده است. از یک سو، ناکارآمدی سامانه های سنتی ثبت اطلاعات و تصمیم گیری متمرکز زمینه ساز شکل گیری شبکه های فساد اداری، جعل اسناد و بروز تخلفات گسترده در فرایندهای شهرسازی شده و از سوی دیگر، عدم شفافیت و نبود مکانیزم های قابل اطمینان برای پیگیری قانونی وضعیت زمین و مجوزها اعتماد عمومی به نهادهای مدیریت شهری را با تهدید جدی روبه رو ساخته است. در این میان، فناوری بلاک چین به عنوان یکی از نوآوری های تحول آفرین در عصر دیجیتال با ویژگی هایی چون تمرکز زدایی، شفافیت، امنیت داده، قابلیت ردگیری و غیرقابل تغییر بودن سوابق اطلاعاتی، ظرفیت بی بدیلی را برای اصلاح ساختارهای معیوب مدیریت زمین فراهم می آورد. این مقاله با رویکردی مسئله محور، به بازخوانی نقش آفرینی بلاک چین در بهینه سازی سازوکارهای مرتبط با نظام اطلاعات مکانی، ثبت مالکیت زمین، فرآیند صدور مجوزهای ساخت و ساز و نظارت بر تخلفات در مناطق پرریسک توسعه شهری تهران می پردازد. در قالب این مطالعه یک مدل مفهومی از سیستم مدیریت زمین مبتنی بر بلاک چین ارائه می شود که در آن اجزای کلیدی نظیر پایگاه اطلاعات مکانی مبتنی بر GIS، قراردادهای هوشمند برای صدور مجوز و ثبت تغییرات، درگاه رصد مجازی تخلفات و سازوکار احراز هویت دیجیتال مالکان و مسئولان محلی در کنار هم ترکیب می شوند. این مدل می تواند به صورت یک سامانه شفاف، غیرقابل نفوذ و قابل استناد به عنوان بستری نوین در حکمرانی شهری عمل کند.

کلیدواژه ها:

پایگاه اطلاعات ، مکانی ، قرارداد ، هوشمند ، حکمرانی ، شهری ، مناطق پرریسک ، توسعه ، سامانه غیرمتمرکز ، تحول دیجیتال