بازآفرینی پایدار شهری با تاکید بر اختلاط کاربری زمین و احیای بافت تاریخی فرسوده مرور نظام مند روایتی (۱۹۹۸-۲۰۲۵)

هسته های تاریخی شهرها با چالش همزمان فرسودگی، کالبدی، فشار گردشگری و تهدیدهای اقلیمی روبه رو هستند؛ در این میان اختلاط کاربری زمین (LUM) به عنوان راهبردی برای کاهش وابستگی به خودرو، تنوع بخشی اقتصاد خرد و پاسداشت هویت مکانی مطرح است. هدف این پژوهش ارزیابی نقش LUM در بازآفرینی پایدار بافت های تاریخی و ارائه دستورکار آینده بر پایه شواهد است. روش شناسی با تبعیت از پروتکل-PRISMA ۲۰۲۰، شش پایگاه داده بین المللی و ادبیات خاکستری (UN-Habitat)، ICOMOS، بانک جهانی (برای بازه ۱۹۹۸ تا مارس ۲۰۲۵) جستجو شد. ۳۲۱۶ رکورد اولیه شناسایی و پس از غربالگری مرحله ای، ۹۷ مطالعه مفهومی تجربی و نظام مند وارد سنتز ترکیبی روایتی رای شماری گردید. کیفیت با ابزارهای ROBIS، AMSTAR-AACODS ارزیابی و وزن دهی شد. یافته ها شواهد نشان می دهد پروژه های دارای LUM متعادل (آنتروپی (۰.۵ به طور متوسط ۲۵-۴۰٪ کاهش واحدهای خالی، ۱۰-۱۸٪ افت انتشار کربن حمل و نقل و ۱۵-۲۵ بهبود شاخص شمول اجتماعی را تجربه کرده اند. بازکاربری انطباقی بناها با صرفه جویی متوسط ۸۵۰ کیلوگرم CO۲ در هر مترمربع انرژی نهفته را به سرمایه فرهنگی و مالی تبدیل می کند. حکمرانی جامعه محور، بودجه ریزی مشارکتی، اعتماد اراضی اجتماعی، خطر جابه جایی ساکنان کم درآمد را مهار می کند و پیوند اقتصاد محلی با حفاظت میراث را تقویت می کند. افزون بر این، راهکارهای تاب آوری اقلیمی بوستانهای جیبی، کف پوش های سرد و سطوح نفوذپذیر میانگین دمای سطحی را تا ۱.۵ درجه سلسیوس کاهش داده اند. محدودیت ها دو سوم مطالعات از طرح های مقطعی یا پیش پس بدون گروه کنترل بهره برده اند؛ سوگیری انتشار به سود پروژه های موفق اروپایی مشهود است و داده های طولی در جنوب جهانی محدود است. نتیجه گیری و توصیه ها اختلاط، کاربری وقتی در ترکیب با طراحی حساس به، میراث، مشوق های مالی منعطف و داشبوردهای داده باز اجرا شود، ستون فقرات تحقق هدف ۱۱ سازمان ملل شهرهای فراگیر ایمن و تاب آور است. برای تعمیم این الگو، پژوهش های آینده باید طراحی طولی، آمیخته، استانداردسازی شاخص های LUM، میراث و مدل های مالی ترکیبی در بسترهای آفریقا و آسیا را در اولویت قرار دهند. سیاست گذاران نیز باید منطقه بندی، شمولی، کدهای ساختمانی پلکانی و دوقلوی دیجیتال، متن باز را نهادمندسازی کنند تا مراکز تاریخی از یادگار گذشته به آزمایشگاه زنده آینده» تبدیل شوند.

کلیدواژه ها:

اختلاط کاربری زمین ، بازآفرینی پایدار شهری ، باز کاربری انطباقی ، حکمرانی مشارکتی ، تاب آوری اقلیمی ، بافت تاریخی ، داده محور ، ۱۱ SDG