مرور نظام مند تاثیرات رنگ، نور طبیعی و نور مصنوعی بر هیجان و عملکرد شناختی کودکان در فضاهای آموزشی

محیط های آموزشی نقشی تعیین کننده در شکل دهی حالات هیجانی و کارکرد شناختی کودکان دارند. در میان مولفه های فیزیکی کلاس درس، طرح های رنگی و شرایط نوری طبیعی و مصنوعی به عنوان عوامل کلیدی بر خلق و خو، توجه و پیامدهای یادگیری شناخته می شوند. این مرور نظام مند شواهد تجربی موجود درباره تاثیر رنگ، نور روز و نور مصنوعی در محیط های آموزشی بر هیجان و شناخت کودکان سه تا دوازده ساله را ادغام می کند. بانک های اطلاعاتی Scopus، PubMed، ERIC، Web of Science و PsycINFO در بازه ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳ جستجو شد و مطالعات داوری شده ای که به صورت کمی یا کیفی اثر رنگ یا نور را بر سلامت، هیجانی، اجرای تکالیف شناختی یا دستاورد تحصیلی کودکان سنجیده بودند، غربال گردید. در مجموع، ۵۵ مقاله معیارهای ورود را احراز کردند. نتایج نشان می دهد پالت های رنگی ملایم می توانند ثبات هیجانی کودکان را تقویت کرده و سطح استرس را کاهش دهند، در حالی که رنگ های روشن و محرک خلاقیت و شور و شوق بیشتری برانگیزند. در حوزه نورپردازی، افزایش برخورداری از نور روز با توجه بهتر و عملکرد شناختی بالاتر مرتبط است؛ با این حال، زمان بندی، شدت و کیفیت طیفی نور مصنوعی ممکن است ریتم شبانه روزی و کنترل توجه را یا تقویت کند یا برهم بزند. ناهمگنی طرح های پژوهش، متغیرهای پیامد و ابزارهای سنجش، مقایسه مستقیم مطالعات را محدود کرد؛ با این وجود، این اغلب پژوهش ها همگرا هستند بر این نتیجه که محیطی با رنگ و نور به خوبی طراحی شده می تواند یادگیری و سلامت هیجانی را غنی بخشد. پژوهش های آینده با پروتکل های استاندارد و طرح های طولی به روشن تر شدن ابعاد این اثرات یاری خواهند رساند. این مرور پیامدهای عملی مهمی برای معماران، مربیان و سیاست گذاران در بهینه سازی طراحی کلاس با هدف پشتیبانی از عملکرد تحصیلی و سلامت روان کودکان دارد.

کلیدواژه ها:

رنگ ، کلاس ، نورروز ، نور مصنوعی ، شناخت ، کودکان ، هیجان ، محیط های آموزشی