تحلیلی بر پراکنش عدالت فضایی استان تهران با تاکید بر نابرابری های فضایی در ارائه خدمات

در کشورهای کمتر توسعه یافته، نابرابری های فضایی در سطح ناحیه ای و منطقه ای به دلیل تفاوت های اجتماعی و اقتصادی، بیشتر آشکار است. این بدان معناست که مناطق خاصی ممکن است دسترسی محدودی به خدمات و امکانات اولیه در مقایسه با مناطق مرفه تر داشته باشند. پرداختن به این نابرابری ها و ترویج برابری فضایی در چنین زمینه هایی اهمیت بیشتری پیدا می کند. در این ارتباط، استان تهران به عنوان پایتخت و بزرگترین شهر ایران با جمعیت بالا و تنوع زیادی از شهرها و شهرستان ها روبرو است. در این استان، تفاوت های زیادی در دسترسی به منابع و خدمات عمومی، توزیع فضایی تجارت و صنعت، استفاده از خدمات عمومی و توسعه زیرساخت ها وجود دارد. یکی از چالش های اصلی عدالت فضایی در تهران، تمرکز بیش از حد تسهیلات و خدمات عمومی در مرکز استان تهران یا شهر تهران است. این باعث می شود که ساکنان مناطق حومه و اطراف تهران با دسترسی محدودتری به امکانات و خدمات عمومی مواجه شوند. علاوه بر این، توزیع نامتوازن، خدمات، تسهیلات و منابع در استان تهران باعث ایجاد نابرابری های اجتماعی و اقتصادی است. برخی شهرستان ها با تمرکز بالای ثروت و منابع، امکانات بهتری را برای ساکنان خود فراهم می کنند، در حالی که مناطق دیگر با کمبود منابع و زیرساخت های ناکافی، با مشکلات بیشتری مواجه هستند. جهت رتبه بندی تحلیل پراکنش عدالت فضایی شهرستان های استان تهران با تاکید بر نابرابری های فضایی در ارائه خدمات، شاخص های توزیع فضایی توسعه آموزشی، توزیع فضایی توسعه اقتصادی، توزیع فضایی توسعه بهداشتی درمانی، توزیع فضایی توسعه زیربنایی-کالبدی و توزیع فضایی توسعه گردشگری در شهرستان های استان تهران ترکیب شده است. یافته ها نشان دهنده ی رتبه بندی شهرستان های استان تهران از لحاظ برخورداری آنها از شاخص توزیع فضایی توسعه گردشگری بر اساس مدل تاپسیس، شهرستان های شمیرانات، دماوند و تهران به ترتیب در رتبه ۱ تا ۳ قرار دارند. در مقابل، شهرستان قرچک در رتبه ی آخر یعنی ۱۵ از لحاظ برخورداری از توزیع فضایی توسعه گردشگری است. به لحاظ شاخص توسعه یافتگی موریس، شهرستان شمیرانات با ضریب ۶۲ برخوردارترین و شهرستان قرچک با ضریب ۱۹ محروم ترین شهرستان استان بوده اند. بر اساس مدل موریس، شهرستان های تهران، دماوند، ری، شمیرانات و فیروزکوه در سطح توسعه یافته و برخوردار قرار دارند. شهرستان های اسلامشهر، پاکدشت، رباط کریم، شهریار و ورامین در حال توسعه یا نیمه برخوردار محسوب می شوند. شهرستان های بهارستان، پردیس، پیشوا، قدس، قرچک و ملارد کمتر توسعه یافته یا محروم محسوب می شوند.

کلیدواژه ها:

عدالت ، فضایی ، نابرابری های فضایی ، ارائه خدمات ، استان تهران