بررسی مروری نقش شاخصهای دوام سازه ها در سیاست گذاری تراکم ساختمانی و مدیریت منابع شهری در شهرداری ها

رشد شتابان شهرنشینی در جهان به ویژه در کشورهای در حال توسعه نیاز به بازنگری در معیارهای طراحی و مدیریت شهری را دوچندان کرده است. این مقاله مروری با هدف بررسی رابطه میان شاخصهای دوام سازه ها، سیاست های تراکم ساختمانی و مدیریت منابع شهری در شهرداری ها تدوین شد. نکته محوری این بررسی آن است که چگونه شاخصهای فنی مانند مقاومت در برابر نفوذ، کلرید، مقاومت الکتریکی یا طول عمر خدمت در کنار شاخصهای اجتماعی و اقتصادی می توانند به طراحی سیاست های تراکم بهینه و پایدار منتهی شوند. علاوه بر آن، مقاله می کوشد تاثیر این سیاست ها بر پایداری مالی شهرداری ها و کیفیت زندگی شهروندان را روشن سازد. مطالعه حاضر براساس دستورالعمل PRISMA طراحی شد و از جستجوی جامع مقالات انگلیسی و فارسی بین سال های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ بهره برد. پایگاه های بین المللی Google Scholar، PubMed، Web of Science، Scopus و پایگاه های ملی SID، نورمگز و سایر سامانه ها استفاده شدند. واژه های کلیدی فارسی و انگلیسی مرتبط با دوام سازه، شاخصهای عمر خدمت، تراکم ساختمانی و مدیریت شهری به کار رفت و معیارهای ورود شامل انتشار در مجلات داوری شده، دسترسی آزاد و ارتباط مستقیم با موضوع بود. از میان ۵۴۳ رکورد، اولیه ۴۰ منبع (۳۰ انگلیسی و ۱۰ فارسی) پس از غربالگری دقیق انتخاب شدند و داده ها با رویکرد ترکیبی روایتی و کمی استخراج و تحلیل گردید. فهرست نهایی شامل منابعی بود که شاخصهای اصلی دوام مانند مقاومت الکتریکی، آزمایش نفوذ پذیری سریع کلرید، سرعت پالس فراصوت، ظرفیت جذب، آب نفوذپذیری کل و استحکام فشاری را بررسی کرده بودند. یافته ها نشان دادند که تعریف دوام به عنوان توانایی حفظ عملکرد در برابر عوامل محیطی شیمیایی و مکانیکی در اسناد بین المللی و ملی هماهنگ است؛ اما در عمل تفاوت های قابل توجهی در شیوه اندازه گیری و معیارگذاری وجود دارد. مطالعات اجتماعی بیان کردند که تراکم متوسط همراه با دسترسی به فضاهای سبز و خدمات شهری می تواند رفاه و سلامت را ارتقا دهد، در حالی که تراکم بیرویه باعث افزایش استرس، کاهش انسجام اجتماعی و مشکلات زیرساختی می شود. منابع فارسی بر لزوم نگهداری مناسب مصالح، اصلاح درآمدهای شهرداری و توجه به فرهنگ محلی در تعیین تراکم تاکید نمودند. مرور حاضر نشان می دهد که شاخصهای دوام سازه ای می توانند ابزار قدرتمندی برای مدیریت کارآمد منابع شهری و تصمیم گیری در مورد تراکم ساختمانی باشند. تلفیق این شاخص ها با تحلیل های اقتصادی و فرهنگی به سیاست گذاران کمک می کند تا تعادل میان توسعه و پایداری برقرار شود. پیشنهاد می شود برنامه ریزان شهری از مدل های پیش بینانه عمر خدمت و آزمون های استاندارد بهره ببرند و در عین حال به اثرات اجتماعی و زیست محیطی تراکم توجه کنند؛ همچنین، اصلاح نظام مالی شهرداری ها و مشارکت شهروندان در تصمیم گیری ها از عوامل کلیدی موفقیت هستند.

کلیدواژه ها:

دوام سازه ، شاخصهای عمر خدمت ، تراکم ساختمانی ، برنامه ریزی شهری ، مدیریت منابع ، شهرداری ، پایداری