بررسی جایگاه خط ثلث در لوگوتایپهای سه دهه اخیر ایران

در سالهای اخیر با توجه به پیشرفتهای صورت گرفته در عرصهی گرافیک ایران زمینههای مناسبی برای ظهور حرکت های نوین در شاخههای مختلف هنر گرافیک به خصوص طراحی نشانههای نوشتاری فراهم گشته است. از این رو آشنایی با ظرفیت ها و امکانات خطوط سنتی طراحان گرافیک را در خلق آثاری زیبا و بدیع یاری میرساند. یکی از اقلام مهم خوشنویسی در هنر ایرانی و اسلامی خط ثلث است. ساختار و قابلیتهای نوشتاری و حرکتهای عمودی و افقی و معکوس همراه با ترکیبات پیچیده به کمک گردش حروف، مختلف توانایی بالایی به این خط بخشیده است. مهم ترین کاربرد خط ثلث در گذشته کتیبه نویسی محرابها، قبهها و سردر مساجد بود. کتیبه نویسی ثلث از دوره ایلخانی شروع و اوج به کارگیری آن دوره صفویه بوده و در دوره قاجار رو به افول نهاد. بعد از تحولات دوره قاجار و پهلوی و انقلاب اسلامی این خط در هنر گرافیک مورد بهره برداری قرار گرفت. پژوهش حاضر با عنوان بررسی جایگاه خط ثلث در نشانه نوشته های سه دهه اخیر ایران سعی در بررسی ویژگیهای بصری و فنی خط ثلث و میزان استفاده از آن در نشانه نوشته های اخیر دارد تا کارایی خط ثلث را در سه دهه اخیر حوزه گرافیک ارائه نماید. روش تحقیقی این پژوهش توصیفی- تحلیلی و شیوه جمع آوری اطلاعات کتابخانه ای است. جامعه آماری لوگوتایپ های طراحی شده سه دهه اخیر ایران با بهره گیری از خط ثلث در ۶۴ نمونه و روش نمونه گیری سرشماری کلیه نمونهها میباشد. نتایج تحقیق نشان می دهد که خط ثلث به جهت ایستایی و استحکام بالا از لحاظ بصری در طراحی لوگوتایپهای سه دهه اخیر ایران استفاده شده است و هنرمندان در زمینه موضوعات مذهبی و قرآنی از خط ثلث بیشترین استفاده را کرده اند.

کلیدواژه ها:

گرافیک ثلث ، نشانه نوشتاری