نقوش هندسی در نگارگری و معماری اسلامی ایران تحلیل تطبیقی ساختار کارکرد و معنا

نقوش هندسی در هنر اسلامی به ویژه در نگارگری ایرانی و معماری، اسلامی بازتابی از جهان بینی توحیدی، زیبایی شناسی عرفانی و نظم ریاضی حاکم بر کیهان است. این نقوش که بر مبنای اشکال بنیادین مانند دایره، مربع، مثلث و ستاره شکل گرفته اند، نه تنها نقشی تزیینی دارند بلکه حامل مفاهیم معرفتی و نمادین هستند. هدف این پژوهش تحلیل تطبیقی ساختار کارکرد و معناشناسی نقوش هندسی در نگارگری و معماری اسلامی ایران است. با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تطبیقی، نمونه هایی از آثار نگارگری دوره های تیموری و صفوی و معماری دوره های سلجوقی، ایلخانی و صفوی بررسی شده اند. یافته ها نشان می دهند که اگرچه تفاوت هایی در رسانه، مقیاس و بستر کاربرد وجود دارد، اما نقوش هندسی در هر دو حوزه از نظامی مشترک با ریشه های قدسی تبعیت می کنند که موجب ایجاد تجربه ای معناگرا و هماهنگ برای مخاطب می شود.

کلیدواژه ها:

نگارگری ، ایرانی ، معماری اسلامی ، نقوش هندسی ، هندسه مقدس ، زیبایی شناسی اسلامی