بررسی تطبیقی جفت قالیهای معروف به شیخ صفی محفوظ در موزه های ویکتوریا و آلبرت و لکما

قالیهای معروف به شیخ صفی از آثار مهم قالیبافی در دوره صفوی است که به صورت جفت تولید شده و در حال حاضر به صورت جداگانه یکی از آنها که سالم تر است در دو موزه ویکتوریا و آلبرت لندن و دیگری در موزه هنر لس آنجلس لکما نگهداری می شوند. با توجه به کتیبه موجود این قالیها در سال ۹۴۶ ه.ق توسط مقصود کاشانی و به احتمال زیاد برای آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی بافته شده اند و بر همین اساس به قالی شیخ صفی معروفند و از نظر تاریخی هنری و فنی از جایگاه ویژه ای برخوردارند. پژوهش حاضر که با روش توصیفی تحلیلی سامان یافته است در پی پاسخ به این سوال می باشد که این قالیها چه ویژگی هایی دارند و چه تفاوت هایی در گذر زمان میان آنها بوجود آمده است؟ شیوه گردآوری اطلاعات کتابخانه ای است و نتایج حاصل از پژوهش نشان می دهد که: قالی موجود در موزه لندن در شرایط حفاظتی بهتری نگهداری شده و در معرض نمایش عمومی است؛ در حالی که قالی موجود در موزه لس آنجلس به علت آسیب دیدگی و امکانات محدود موزه عمدتا در انبار نگهداری می شود ویژگی هایی چون تراکم بسیار بالا رنگ های طبیعی، ترکیب منسجم نقوش اسلیمی و ختایی و شمسه مرکزی، نمادین بر ارزش هنری این آثار افزوده اند. مقایسه تطبیقی این دو فرش نشان دهنده تفاوت در شرایط نگهداری، مرمت و دسترسی عمومی است قالی موزه لندن کاملتر و سالم تر باقی مانده در حالی که بخش هایی از قالی موزه لس آنجلس برای مرمت قالی موزه لندن استفاده شده و ساختار کلی طرح قالی موزه لکما اندکی تغییر یافته است.

کلیدواژه ها:

دوره صفوی ، قالی شیخ صفی ، موزه ویکتوریا و آلبرت ، موزه هنر لس آنجلس ، لکما ، LACMA