تحلیل بصری مولفه های هنر اسلامی در مکتب سقاخانه با رویکرد شمایل شناسی اروین پانوفسکی

مقاله حاضر پژوهشی است در جهت بازشناخت معانی نمادین هنر اسلامی که در تصاویر مذهبی مکتب سقاخانه به کار رفته است. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی و تحلیلی است که بر مبنای رویکرد شمایل شناسی اروین پانوفسکی می باشد. در این روش نمادها و نشانه های آثار هنری در مراتب سه گانه تحلیل می شود که این مراتب سه گانه را به ترتیب توصیف پیشاشمایل نگارانه، تحلیل شمایل نگارانه و تفسیر شمایل شناسانه می داند. هدف از انجام این پژوهش بازشناخت ویژگی ها و عناصری است که از هنرهای اسلامی و سنتی ایران در آثار هنرمندان شاخص مکتب سقاخانه به کار رفته است. یافته ها حاکی از آن است که عناصر اصلی تشکیل دهنده مکتب سقاخانه عبارتند از خوشنویسی که به عنوان عنصر محوری در اغلب آثار نقش دارد و با استفاده از خطوط شکسته و حرکات پرانرژی، حس پویایی و هیجان را به بیننده القا می کند. رنگ های تند و پرحرارت که بیانگر احساسات و عواطف عمیق انسانی هستند و فرم های انتزاعی که مفاهیم فلسفی و معنوی مرتبط با موضوعات مذهبی را ارائه می دهند. علاوه بر این، مضامین مورد استفاده در نقاشی های سقاخانه اغلب به مراسم عزاداری محرم و واقعه کربلا مرتبط هستند. به منظور دستیابی به این هدف، به آثار دو تن از مکتب سقاخانه مورد نقد و بررسی قرار گفته است.

کلیدواژه ها:

نقاشی ایرانی ، مکتب سقاخانه ، هنر اسلامی ، شمایل نگاری ، شمایل شناسی