جایگاه موسیقی در تاریخ تمدن اسلامی

گونه های مختلف موسیقی، ایرانی، عثمانی و عربی همچنین انواع موسیقی در فرهنگ های اسلامی جنوب شرق آسیا یعنی کشورهایی همچون اندونزی و حتی برخی انواع موسیقی در جنوب اروپا همچون موسیقی فلامنکو نشان می دهند که موسیقی همواره بخشی از فرهنگ جهان اسلام در طول تاریخ بوده است. شاخص اسلام برای ترسیم چگونگی این هنر همچون تمام هنرها در نقش آن برای حرکت انسان به سمت حق تعالی یا همان صراط المستقیم در قرآن مجید نهفته است. در حقیقت باید مشخص شود که موسیقی چه در کلیت خود و چه در قالب ترکیب با کلام و متن به صورت جزیی، چگونه در جهت این حرکت می تواند گام بردارد و انسان را به سمت خدا رهنمون شود. البته موسیقی هنری است انتزاعی و روایت گریز که به آسانی در ترکیب با کلام به سمت مضامین مختلف می رود و آسیب پذیر می شود و از این رو همواره با موانعی در جهت حضور و گسترش خود در برخی مناطق جهان اسلام روبرو بوده است. با این حال اندیشمندان مسلمان در کنار بررسی و نقد نظرات و مباحث علمی زمانه، خویش به این هنر هم نگاه علمی داشته اند. البته این نگاه متاثر از بررسی های فلاسفه یونان باستان در باب موسیقی شکل گرفت اما از آن جهت جالب می شود که برخی اندیشمندان مسلمان حتی به نظریه پردازی در حیطه ی موسیقی پرداختند تلاش ایشان رکن فرهنگی بزرگی از تمدن اسلامی را در قالب کتابها، سازها و نمونه هایی مکتوب از قطعات موسیقی با نت نویسی خاص بر جای گذاشته است. در این مقاله با روش تحلیل نظرات و آرا در حوزه ی مربوط و با معرفی شاخصهای هنر اسلامی و تعمیم آنها به موسیقی، جایگاه موسیقی در تاریخ تمدن اسلامی بررسی می شود.

کلیدواژه ها:

موسیقی ، اسلامی ، تاریخ موسیقی اسلامی ، هنر اسلامی ، تمدن اسلامی