خوانش مولفه های هویتی معماری سنتی در بافت تاریخی تبریز؛ از کالبد تا معنا

بیان مساله هویت معماری سنتی در بافت های تاریخی شهرهای ایران حامل ارزش هایی است که ریشه در تاریخ، فرهنگ و زیست بوم هر منطقه دارد. بافت تاریخی تبریز به عنوان یکی از نمونه های شاخص این هویت واجد مولفه هایی کالبدی و معنایی است که نیازمند واکاوی دقیق برای درک لایه های عمیق فرهنگی و تاریخی آن است. هدف این پژوهش شناسایی و تحلیل مولفه های هویتی معماری سنتی در بافت تاریخی تبریز با تاکید بر پیوند میان عناصر کالبدی و معانی نهفته در پس زمینه فرهنگی اجتماعی آن است. روش تحقیق این مطالعه با رویکردی تفسیری تاریخی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای و تحلیل متون تخصصی خوانش لایه های کالبدی و معنایی معماری سنتی در این بافت می پردازد. یافته ها نشان می دهد که عناصر کالبدی همچون حیاط مرکزی، هندسه درون گرا، مصالح بومی و تزئینات معماری، علاوه بر پاسخ به شرایط اقلیمی، حامل مفاهیمی چون خلوت، پیوند با طبیعت، تعامل اجتماعی و حفظ حریم هستند. این مولفه ها در بستر فرهنگی و تاریخی خود معنا یافته و در شکل گیری هویت فضایی بافت نقش بنیادین ایفا کرده اند. خوانش مولفه های هویتی معماری سنتی تبریز نشان می دهد که تداوم و بازخوانی این مفاهیم در طراحی های معاصر می تواند راهبردی موثر برای حفظ هویت شهری و پیوند میان گذشته و حال باشد. بازگشت به معنا، نه صرفا بازآفرینی فرم، ضرورتی است که در روند احیای بافت های تاریخی باید مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

هویت معماری سنتی ، بافت تاریخی ، تبریز ، مولفه های کالبدی و معنایی