مقایسه ساختار کالبدی یخچالهای سنتی اقلیمهای گرم و خشک ایران (نمونه موردی یخچالهای اصفهان، یزد و کرمان)

یخچالهای خشتی دسته ای از عناصر معماری اند که به منظور رفع نیازهای اصلی ساکنین مناطق گرم و خشک ساخته شده اند. در واقع، ساختار یخچال ها شامل دیوار سایه انداز، انداز، گنبد، مخزن حوضچه تهیه یخ با مشخصات فنی ابعاد اندازه ها جهت و موقعیت نسبی است به گونه ای که روی عملکرد آنها موثر بوده و می تواند یخ را برای مدت طولانی تری نگهدارد. از این رو، شناسایی کالبد و عملکرد یخچال ها می تواند الگوی با قابلیت حفظ و استفاده در ساختارهای معاصر را در دسترس قرار دهد. بر این اساس، در پژوهش حاضر با توجه به دسته بندی اقلیمی کوپن و وجود تمام اجزا و ساختارهای کالبدی مشترک ۲۲ یخچال شناسایی شدند که وجوه تمایز و تشابه آنها در اقلیمهای بیابانی و نیمه بیابانی مورد تحلیل قرار گرفته اند. روش مطالعه در این پژوهش ترکیبی از مطالعات کتابخانه ای، میدانی و به صورت تحلیلی-کمی است. یافته ها نشان می دهد که فرم دیوار سایه انداز متاثر از زاویه تابش و محل قرارگیری گنبد بوده و جانمایی اجزا بر محل قرارگیری ورودی های مخزن موثر بوده است. همچنین چگونگی اتصال گنبد مخزن با سایر عناصر موجب شکل گیری یا عدم شکل گیری تعدادی از اجزا فرعی نیز شده اند.

کلیدواژه ها:

ساختار ، کالبدی یخچالهای سنتی ، اقلیم گرم و خشک ، معماری بومی