بررسی تاثیرات معماری غرب بر خانه های قاجاری شهر تبریز (نمونه موردی خانه امیرنظام گروسی)

در دوره قاجار ایران با تحولات سیاسی اجتماعی و فرهنگی چشمگیری روبه رو شد که یکی از مهمترین آنها، مواجهه با تمدن و معماری غرب بود. شهر تبریز به عنوان یکی از نخستین شهرهایی که با این جریان مدرن گرایی تماس مستقیم یافت، نقشی کلیدی در انتقال و بومی سازی عناصر معماری غربی ایفا کرد. در این پژوهش به بررسی تاثیرات معماری غرب بر خانه های قاجاری شهر تبریز با تمرکز بر خانه امیر نظام گروسی پرداخته شده است. خانه امیرنظام به عنوان یکی از نمونه های شاخص معماری دوره قاجار در تبریز واجد ویژگیهایی است که میتوان آنها را حاصل تلفیق الگوهای سنتی ایرانی با عناصر معماری غربی دانست. این تحقیق با روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای به تحلیل مولفههای، فضایی تزئینی و شکلی خانه امیر نظام پرداخته و نشانه های تاثیر معماری غرب را در عناصری همچون نمای بنا، نحوه نورگیری، استفاده از تزئینات، وارداتی فرم سقف و حتی نحوه ی سازماندهی فضایی مشخص میسازد. یافته ها نشان میدهند که اگرچه ساختار کلی خانه همچنان از الگوی معماری درونگرا و سنتی ایران پیروی میکند اما حضور نمادهایی چون پنجره های قوسی، ستونهای تزئینی غربی و تاکید بر تقارن و نمای شاخص رو به بیرون، گویای نفوذ سبکهای اروپایی در این دوره است. این تلفیق حاصل نوعی سازگاری تدریجی معماری ایرانی با ارزشهای نوین وارداتی است که ریشه در تحولات فرهنگی سیاسی و اقتصادی عصر قاجار دارد.

کلیدواژه ها:

معماری دوره قاجار ، تاثیر معماری غرب بر خانه های قاجاری ، تزئینات معماری دوره قاجار ، خانه امیرنظام گروسی