بررسی تجلی تاریخ و هنر اسلامی در معماری مسجد جامع ارومیه

مساجد تاریخی ایران به ویژه در مناطق شمال غرب کشور همواره به عنوان نمادهایی از پیوند معماری، تاریخ و اعتقادات اسلامی شناخته می شوند. مسجد جامع ارومیه یکی از کهن ترین و معتبرترین ابنیه مذهبی ایران نه تنها فضایی برای عبادت بلکه صحنه ای برای تبلور سنت های هنری و فرهنگ اسلامی طی قرون متمادی بوده است. هدف پژوهش حاضر آن است که ابعاد مختلف تجلی تاریخ و هنر اسلامی در معماری مسجد جامع ارومیه را با رویکرد تحلیلی و تطبیقی آشکار سازد. این مطالعه به شیوه مروری-تحلیلی و بر اساس گردآوری داده ها از منابع مکتوب، مستندات باستان شناسی، پژوهش های هنری و گزارش های میدانی مرتبط با مسجد جامع ارومیه انجام شده است. نتایج حاصل از تحلیل منابع و اسناد تاریخی نشان می دهد که بنای مسجد جامع ارومیه تاثیرپذیری عمیقی از تحولات معماری سلجوقی، ایلخانی و صفوی داشته و ساختار فعلی آن حاصل لایه لایه شدن ویژگی های دوره های مختلف تاریخی است. عناصر معماری مسجد، همچون شبستان های ستون دار، گنبد آجری مرکزی، ایوان شمالی و تزیینات کاشی کاری و گچبری، جلوه ای از همنشینی بومی گرایی و شاخصه های عام هنر اسلامی را به نمایش می گذارد. تکرار نقوش هندسی، کاربرد خط کوفی و اسلیمی و حضور مضامین عرفانی و نمادین از جمله وجوه تمایز این بناست. مسجد جامع ارومیه نمایانگر تداوم سنت های معماری ایران زمین و انعکاس خلاقانه اصول زیبایی شناسی و هویت اسلامی در بافت شهری ارومیه است.

کلیدواژه ها:

مسجد جامع ارومیه ، معماری اسلامی ، ایران هنر ، اسلامی ، تزیینات معماری ، تاریخ ارومیه