نقش الگوهای معماری اسلامی در هویت بخشی به بافت های شهری معاصر ایران

هویت شهری یکی از ارکان بنیادین در شکل گیری فضاهای پایدار و قابل زیست است. در سالهای اخیر با گسترش شهرنشینی و استفاده از الگوهای بی ریشه و تقلیدی در طراحی فضاهای شهری، شاهد تضعیف هویت فرهنگی و معماری اصیل در بافت های شهری ایران هستیم. این مقاله به بررسی نقش الگوهای معماری اسلامی در احیای هویت شهرهای معاصر ایران می پردازد و بر آن است که عناصر و مفاهیم نهفته در معماری اسلامی-ایرانی می توانند پاسخی موثر به بحران بی هویتی در شهرسازی امروز باشند. با استناد به اصولی چون احترام به حریم، مرکزگرایی، توجه به درون گرایی، بهره گیری از نور طبیعی، هماهنگی با اقلیم و استفاده از تزئینات معنایی، این معماری نه تنها تجلی گر باورهای دینی و فرهنگی است بلکه توانایی ایجاد پیوندی عمیق میان انسان، فضا و محیط پیرامون خود را دارد. پژوهش حاضر با استفاده از روش تحلیلی-توصیفی به ارزیابی ظرفیت های معماری اسلامی در طراحی فضاهای عمومی و نیمه عمومی معاصر پرداخته و نشان می دهد که استفاده آگاهانه و خلاق از این الگوها می تواند به ارتقاء کیفیت فضایی، افزایش حس تعلق و بازآفرینی هویت جمعی در بافت های شهری بینجامد. در پایان، پیشنهادهایی برای تلفیق معماری اسلامی با نیازهای امروزین شهر ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

معماری اسلامی ، هویت شهری ، فرهنگ بومی ، بافت شهری معاصر