مبانی نظری پدافند غیرعامل در معماری شهرک مسکونی

با بررسی تحولات جنگهای نوین در قرن بیستم و بیست و یکم مشاهده می شود پیشرفت فناوری های نظامی و تسلیحاتی تمرکز تهدیدات را به سمت مناطق مسکونی شهری با تراکم جمعیتی بالا انتقال داده و موجب افزایش چشمگیر تلفات غیرنظامی در مقایسه با نیروهای نظامی در جبهه های نبرد شده است. در این میان، ضعف زیرساخت های معماری و شهرسازی مبتنی بر اصول پدافند غیرعامل در کشور سازه های مسکونی را به هدفی آسیب پذیر در برابر مخاطرات تبدیل کرده است. اگرچه بازسازی ساختمان های تخریب شده بدون رعایت این اصول، چالشی غیرقابل جتناب است، لیکن این مسئله توجیهی برای غفلت از کاربرد راهبردهای پدافند غیرعامل در طراحی های آینده نیست. هدف اصلی این پژوهش استخراج اصول طراحی معماری و شهرسازی تطبیق یافته با پدافند غیرعامل، متناسب با نیازها و شرایط بومی کشور است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با تحلیل داده های مرتبط با جنگ های معاصر، آسیب پذیری های موجود در سکونتگاه های شهری را شناسایی کرده و با ارائه چارچوبی نظام مند در قالب جدول الگوهای طراحی مقاومتی را پیشنهاد می دهد. یافته ها نشان می دهد ادغام مولفه هایی مانند پنهان سازی، استتار، پراکندگی، مقاوم سازی سازه ها و مدیریت بحران در فرآیند برنامه ریزی شهری و معماری، نه تنها تاب آوری شهری را افزایش می دهد بلکه به عنوان راهکاری پیشگیرانه نقش حیاتی در کاهش خسارات جانی و مالی در بحران های آینده ایفا خواهد کرد.

کلیدواژه ها:

پدافند غیر عامل ، مبانی نظری ، شهرک مسکونی ، معماری پایدار ، تاب آوری شهری ، طراحی مقاومتی