بررسی تنوع پذیری در فضاهای آموزشی به کمک هوش مصنوعی

در عصر تحولات دیجیتال و پویایی نیازهای آموزشی طراحی فضاهای آموزشی دیگر نمی تواند بر اساس الگوهای ایستا و سنتی انجام گیرد. تنوع پذیری به عنوان یکی از شاخصه های اصلی انعطاف پذیری، فضایی نقشی بنیادین در پاسخگویی به تغییرات رفتاری، تکنولوژیکی و پداگوژیک دارد. از سوی دیگر، ظهور فناوری های نوینی چون هوش مصنوعی (AI) ظرفیت هایی بی سابقه برای تحلیل، مدل سازی و طراحی فضاهای آموزشی فراهم کرده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی امکان پذیری ارتقاء تنوع پذیری در فضاهای آموزشی با بهره گیری از هوش مصنوعی صورت گرفته و تلاش دارد با رویکردی کیفی به تبیین نقش AI در طراحی، بازتعریف و انطباق پذیری این فضاها بپردازد. در این تحقیق از روش تحقیق کیفی با رویکرد نظریه پردازی داده بنیاد (Grounded Theory) استفاده شده است. داده های تحقیق از طریق مصاحبه های نیمه ساختار یافته با متخصصان معماری آموزشی، طراحان فضای یادگیری دیجیتال و پژوهشگران هوش مصنوعی گردآوری شده و تحلیل محتوا به صورت کدگذاری سه مرحله ای (باز، محوری و انتخابی) صورت پذیرفته است. نتایج نشان می دهد که هوش مصنوعی می تواند به واسطه الگوریتم های یادگیری ماشین، تحلیل رفتار کاربر، طراحی مولد و پیش بینی نیازهای فضایی، تنوع پذیری را از مرحله ایده تا بهره برداری نهایی در چرخه طراحی فضایی نهادینه سازد. همچنین AI می تواند ابزارهایی برای طراحی تعاملی، طراحی مبتنی بر سناریو و ارزیابی واکنشی فضا فراهم کند. در پایان مدل مفهومی استخراج شده از داده ها ارائه می گردد که در آن سه لایه «شناختی»، «کارکردی» و «تجربی» در پیوند با ابزارهای هوشمند به عنوان ابعاد اصلی ایجاد تنوع پذیری معرفی می شوند. این تحقیق نشان می دهد که هم افزایی میان معماران و متخصصان AI می تواند افق های جدیدی در بازتعریف نقش فضاهای آموزشی در دوران معاصر بگشاید.

کلیدواژه ها:

تنوع پذیری فضایی ، فضاهای آموزشی ، هوش مصنوعی ، طراحی معماری ، روش تحقیق کیفی ، نظریه داده بنیاد