بازاستفاده تطبیقی: مفاهیم، مزایا و معایب و اولویت بندی معیارهای موثر در بازسازی ساختمان های موجود

رشد فزاینده ساختمان های بلااستفاده در مناطق شهری، همراه با چالش های تامین مسکن مقرون به صرفه، مشکلات زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی ایجاد کرده است. باز استفاده تطبیقی، با تغییر کاربری بناهای موجود، راهکاری موثر برای کاهش اثرات زیست محیطی، حفظ میراث فرهنگی و بازآفرینی شهری است. باوجود به کارگیری رویکرد باز استفاده تطبیقی در احیای بناهای بلااستفاده، گاهی دستیابی به موفقیت کامل در این فرایند محقق نشده است. این ناکامی عمدتا ناشی از عدم شناسایی جامع معیارهای کلیدی موثر بر باز استفاده تطبیقی و ناتوانی در تعیین میزان تاثیرگذاری این معیارها در فرایند تصمیم گیری و اجرا است. این پژوهش باهدف شناسایی و اولویت بندی معیارهای کلیدی موثر بر موفقیت پروژه های باز استفاده تطبیقی به این پرسش پاسخ می دهد: «کدام معیارها در تعیین اثربخشی باز استفاده تطبیقی از اهمیت بیشتری برخوردارند؟»با مرور ادبیات پیشین به روش توصیفی - تحلیلی معیارهای تاثیرگذار در فرایند باز استفاده تطبیقی (۱۰۵ معیار) شناسایی و در هشت دسته طبقه بندی شدند: ۱.بازار-اقتصاد۲.پایداری در حوزه محیط زیستی و انرژی۳.مکان ومحله-منافع عمومی۴.ساختار-عملکرد۵.سهولت سازگاری-تداوم۶.عوامل فرهنگی-اجتماعی-اصالت۷. عوامل معماری-استاندارد کیفیت۸. قانون-مدیریت-دولت. بررسی میزان ارجاعات با روش تحلیل محتوا و بهره گیری از روش آنتروپی شانون برای اولویت بندی دسته های معیارها نشان داد که «عوامل معماری-استاندارد کیفیت» و «قانون-مدیریت-دولت» به عنوان فصل مشترک در هر دو تحلیل، نقشی محوری در موفقیت بازاستفاده تطبیقی ایفا می کنند. تحلیل پژوهش ها نشان داد که معیارهای معماری، فرهنگی-اجتماعی و پایداری زیست محیطی تاثیر بسزایی در موفقیت پروژه های بازاستفاده تطبیقی دارند و با مطالعات پیشین هم راستایی دارند. راهکارهای ارائه شده، شامل تقویت کیفیت معماری، ارتقای انعطاف پذیری عملکردی، و رعایت چارچوب های قانونی، چارچوبی عملی برای بهینه سازی این پروژه ها فراهم می کنند.