نقش مناطق آزاد دریایی در توسعه اقتصاد ملی و همگرایی منطقه ای ایران

در دهه های اخیر، مناطق آزاد دریایی به عنوان یکی از ابزارهای کلیدی توسعه اقتصادی، تسهیل تجارت و جذب سرمایه گذاری خارجی، جایگاه ویژه ای در سیاست گذاری کشورها یافته اند. در ایران نیز مناطق آزاد دریایی در سواحل جنوبی به ویژه در خلیج فارس و دریای عمان، به عنوان دروازه های ارتباطی با اقتصاد جهانی شناخته می شوند. این پژوهش با هدف تحلیل نقش و کارکرد مناطق آزاد دریایی در توسعه اقتصاد ملی و همگرایی منطقه ای ایران انجام می شود. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی است و داده ها از منابع آماری، اسناد سیاستی و مطالعات موردی به دست آمده است. یافته ها نشان می دهد که با وجود ظرفیت های فراوان جغرافیایی، ژئوپلتیکی و انرژی محور، عملکرد مناطق آزاد دریایی ایران در تحقق اهداف کلان توسعه ای کمتر از حد انتظار بوده و چالش هایی همچون ضعف در حکمرانی اقتصادی، کم عمقی در پیوند با اقتصاد ملی، و نبود یک راهبرد منسجم در پیوست منطقه ای موجب کاهش اثربخشی آنها شده است. در مقابل، الگوهای موفقی همچون منطقه جبل علی در امارات یا صحار در عمان نشان می دهند که با راهبردهای اتصال گرایانه، تمرکز بر لجستیک، صنایع پایین دستی و سرمایه گذاری خارجی هدفمند، می توان نقش مناطق آزاد دریایی را در رشد اقتصادی و تعاملات منطقه ای به طور چشمگیری ارتقا داد. نتایج تحقیق بر ضرورت بازتعریف جایگاه مناطق آزاد دریایی در سیاست گذاری کلان توسعه ملی ایران، هم سویی آنها با برنامه توسعه دریاپایه و گسترش همکاری های منطقه ای در چارچوب اقتصاد آبی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

مناطق آزاد دریایی ، توسعه اقتصاد ملی ، همگرایی منطقه ای ، اقتصاد آبی ، سیاست دریاپایه ایران.