چگونه توانستم ضعف دانش آموزانم در خواندن کلمات و جملات را برطرف کنم؟

یادگیری خواندن یکی از بنیادی ترین مهارت هایی است که در پایه دوم دبستان شکل می گیرد و نقش اساسی در موفقیت تحصیلی و حتی آینده فردی و اجتماعی دانش آموزان ایفا می کند. اگر دانش آموز در همین سال های نخست تحصیل نتواند به درستی کلمات و جملات را بخواند، نه تنها در درس فارسی بلکه در سایر دروس نیز با مشکلات جدی مواجه خواهد شد. به همین دلیل معلم پایه دوم وظیفه ای خطیر در زمینه آموزش صحیح، رفع ضعف ها و ایجاد علاقه مندی به خواندن دارد. در سال تحصیلی جاری در کلاس دوم دبستان شبنم شهرستان کرمانشاه با ۳۷ دانش آموز، متوجه شدم تعداد قابل توجهی از دانش آموزانم در خواندن کلمات و جملات فارسی دچار ضعف هستند. این ضعف ها شامل کندخوانی، هجی کردن، جابجا خواندن حروف و کلمات، ناتوانی در درک جمله و یا توقف های طولانی هنگام خواندن بود. این مسئله باعث می شد که اعتماد به نفس برخی دانش آموزان کاهش یابد و در فعالیت های کلاسی مشارکت کمتری داشته باشند. از آنجا که ارزشیابی در مقطع ابتدایی به صورت توصیفی است، مشاهده کردم بسیاری از این دانش آموزان در حیطه «نیاز به تلاش» قرار گرفته اند و تنها تعداد محدودی از آن ها در سطح «خیلی خوب» یا «خوب» هستند. با توجه به اهمیت این موضوع، تصمیم گرفتم اقدام پژوهی خود را با عنوان «چگونه توانستم ضعف دانش آموزانم در خواندن کلمات و جملات را در درس فارسی برطرف کنم؟» انجام دهم. هدف اصلی من این بود که با استفاده از روش های علمی، عملی و متناسب با شرایط سنی پایه دوم ابتدایی، هم توانایی خواندن دانش آموزان را تقویت کنم و هم علاقه و انگیزه آنان به خواندن را افزایش دهم. برای انجام این پژوهش ابتدا به جمع آوری اطلاعات از طریق مشاهده مستقیم دانش آموزان در کلاس، گفتگو با اولیا، بررسی دفتر دیکته و تکالیف درسی، تحلیل آزمون های عملکردی و نیز مقایسه سطح خواندن در آغاز سال پرداختم. سپس داده های به دست آمده را در جداولی تنظیم کرده و مشخص نمودم چه تعداد از دانش آموزان در سطح خیلی خوب، خوب، قابل قبول و نیاز به تلاش قرار دارند. این کار به من کمک کرد تا بتوانم تصویری دقیق از وضعیت موجود ترسیم کنم. پس از شناسایی مشکل، به دنبال راه حل های موثر رفتم. برخی از راهکارهایی که در نظر گرفتم شامل: استفاده از روش های خواندن مشارکتی، بازی های آموزشی و کارت های کلمه، تقویت حافظه دیداری و شنیداری، تمرین های گروهی، برگزاری مسابقات خواندن، تشویق کلامی و نوشتاری، همکاری با والدین در منزل و ایجاد انگیزه با استفاده از قصه گویی و نمایش بود. پیش از اجرای راهکارها با همکاران و مدیر مدرسه مشورت کردم و از تجربه آنان برای اعتبارسنجی روش ها بهره گرفتم. پس از اجرای راهکارها طی یک بازه زمانی سه ماهه، تغییرات چشمگیری در سطح خواندن دانش آموزان مشاهده شد. بسیاری از دانش آموزانی که در آغاز سال در سطح «نیاز به تلاش» قرار داشتند، به سطح «قابل قبول» یا حتی «خوب» ارتقا یافتند و دانش آموزان سطح متوسط نیز پیشرفت محسوسی داشتند. در نهایت وضعیت مطلوبی حاصل شد که در آن نه تنها مهارت خواندن دانش آموزان تقویت گردید بلکه اعتماد به نفس و انگیزه آنان برای یادگیری بیشتر افزایش یافت. این اقدام پژوهی نشان داد که اگر معلم با دقت به مشکلات پایه ای دانش آموزان توجه کند و با استفاده از راهکارهای متنوع و جذاب، فضای یادگیری را برای آنان دلنشین نماید، می تواند حتی در کوتاه مدت تغییرات موثری در یادگیری ایجاد کند.

کلیدواژه ها:

خواندن ، دانش آموزان ، فارسی ، آموزش ، کلمات