تدوین راهبردهای موثر در مدیریت تهدیدات و فرصت های نواحی مرزی از منظر پدافند غیرعامل (موردی: مرز ایران با ترکیه)

نواحی مرزی به عنوان مناطق حساس و راهبردی و خط مقدم دفاع از سرزمین، نقش کلیدی در حفظ امنیت و تمامیت ارضی کشورها دارند. شناسایی فرصت ها و تهدیدات این نواحی از منظر راهبردی، امکان برنامه ریزی موثر برای مقابله با چالش ها و بهره برداری از ظرفیت های موجود را فراهم می سازد.  این پژوهش باهدف تعیین تهدیدات و فرصت های امنیتی و راهبردی، نقاط ضعف و قوت موجود در نواحی مرزی ایران با کشور ترکیه و تاثیر آن بر دفاع از سرزمین از منظر پدافند غیرعامل، به ارائه راهکارهای اجرایی در جهت عملیاتی کردن راهبرد های امنیتی و دفاعی در این مناطق پرداخته و با استفاده از مدل های علمی، راهکارهایی برای ارتقای امنیت مرزی پیشنهاد می دهد. این تحقیق کاربردی و با رویکرد توصیفی-تحلیلی است. داده ها از طریق روش های اسنادی و میدانی جمع آوری و در بخش میدانی از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شد. روایی محتوایی پرسشنامه با نظر متخصصان در حوزه های جغرافیای سیاسی، نظامی، ژئوپلیتیک و علوم سیاسی بررسی و تایید گردید. جامعه آماری شامل ۳۰ کارشناس با حداقل ۱۰ سال سابقه در حوزه های مرتبط می باشد. پس از بررسی محیط های داخلی و خارجی، فهرستی از نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدیدها شناسایی شد. سپس، با استفاده از نرم افزار  Super Decision، ساختار شبکه ای برای تعیین اولویت ها طراحی و در نهایت، چهار راهبرد (ST, WT, SO, WO) پیشنهاد گردید. نتایج حاصل از این تحقیق نشان می دهد که راهبرد ST(راهبرد تنوع) با وزن ۳۱۷/۰ به عنوان راهبرد برتر در این پژوهش می باشد، زیرا این رویکرد با ترکیب فناوری پیشرفته و توان انسانی، قابلیت بازدارندگی در برابر تهدیدات خارجی را افزایش می دهد. در کنار آن، راهبردWT(راهبرد تدافعی) با وزن ۲۹۶/۰ به عنوان راهبرد جایگزین معرفی شد. این راهبرد بر کاهش آسیب پذیری های داخلی، ازجمله تنش های قومی-مذهبی و جرایم سازمان یافته، و همچنین مقابله با نفوذ فرهنگی و اطلاعاتی دشمنان تمرکز دارد.

کلیدواژه ها:

راهبرد ، پدافند غیرعامل ، تهدیدات ، فرصت ، مرز ، ایران ، ترکیه