برنامه ریزی کالبدی- فضایی اسکان موقت پس از زلزله نمونه موردی: منطقه ۴ شهر تبریز

داشتن سرپناه جزو نیازهای اساسی انسان است که با توجه به این­که شهر تبریز بارها بر اثر زلزله ویران شده است نیازمند برنامه­ریزی  کالبدی-فضایی در قالب مکانیابی مراکز اسکان موقت است. منطقه ۴ شهر تبریز که با توجه به روند رو به رشد جمعیت، تراکم بالای جمعیتی و تراکم بالای کاربری مسکونی به عنوان نمونه موردی تحقیق انتخاب شده است. هدف اصلی تحقیق، برنامه­ریزی فضایی-کالبدی اسکان موقت در نمونه موردی بصورت مکانیابی می­باشد. پژوهش حاضر از نظر نوع تحقیق در زمره تحقیقات کاربردی و از نظر ماهیت تحقیق در زمره تحقیقات توصیفی- تحلیلی محسوب می­شود. در مرحله شناسایی شاخص­های مکانیابی مراکز اسکان موقت از مطالعات کتابخانه­ای در قالب آیین­نامه ضوابط مدیریت بحران در مکانیابی مراکز اسکان موقت سازمان پیشگیری و مدیریت بحران تهران و دستورالعمل مکانیابی مراکز حیاتی و حساس دانشگاه صنعتی مالک اشتر و جهت امتیازدهی به شاخص­ها در نمونه موردی از پرسشنامه استفاده شده است. روش تجزیه و تحلیل اطلاعات نیز مدل فازی IHWP (تحلیل سلسله مراتبی معکوس) در نرم­افزار GIS می­باشد. در این پژوهش از ۱۳ شاخص شامل؛ فاصله از گسل، سازگاری کاربری­ها، تراکم جمعیت، دسترسی به راه، تعداد طبقات، دسترسی به مراکز چندمنظوره، دسترسی به فضاهای سبز، دسترسی به مراکز درمانی، دسترسی به مراکز آتش نشانی، جنس مصالح ساختمان، کیفیت ابنیه، قدمت ابنیه و فاصله از مراکز توزیع سوخت برای تحلیل یافته­ها استفاده شده که نتایج تحقیق نشان می­دهد از کل منطقه ۴ شهرداری تبریز، ۳ درصد کاملا مطلوب، ۹/۱۵درصد مطلوب، ۴۰/۴۳ درصد نسبتا مطلوب، ۷۴/۲۸ درصد نامطلوب و ۹۶/۸ درصد کاملا نامطلوب برای مکانیابی مراکز اسکان موقت هستند. همچنین از ۵ ناحیه منطقه ۴، ناحیه ۱ و ۵ از بیشترین مطلوبیت و ناحیه ۳ و ۴ از کمترین مطلوبیت برای مکانیابی برخوردار هستند. در پایان نیز راهکارهایی پیشنهاد گردید.

کلیدواژه ها:

اسکان موقت ، مکانیابی ، زلزله ، منطقه ۴ شهر تبریز ، مدل فازی IHWP