مقایسه تطبیقی تناسب و تزئینات ورودی خانه های دوره قاجار و پهلوی دزفول

بررسی نماهای شهری اطلاعات ارزشمندی در فهم ابعاد زیبایی شناسانه و کارکرد آن به دست می دهد. در این میان نماهای بافت تاریخی دزفول به علت استفاده از خوون ها جایگاه ویژه ای دارند. با تغییر در نحوه ساخت و سازمان شهری در دوران پهلوی، بافت میانه در کنار بافت تاریخی شکل گرفت. در بافت جدید، نماهای شهری تعریف و ریخت نوینی یافت که از منظر استفاده از مصالح وابسته به آجر بوده اما به علت نیاز به ساخت سریع، از ارزش های زیبایی شناسانه متفاوتی برخوردار بود. در این تحقیق تلاش می شود تا به مقایسه هندسی و گشتالتی خوون در نمای این دو دوره پرداخته شود. هدف از انجام این کار، دست یافتن به جامعیتی در کلیات و جزئیات نمای شهری دو دوره تاریخی یاد شده است. روش انجام این پژوهش، مقایسه تطبیقی مبتنی بر توصیف و تحلیل هندسی نمای خانه های دوره قاجار و پهلوی دزفول است اطلاعات برمبنای مشاهده و برداشت میدانی و نیز مطالعات اسنادی-کتابخانه ای جمع آوری شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که تناسب هندسی در نمای خانه در دو دوره رویکرد متفاوتی داشته است. تزئینات خوون چینی در هر دو دوره از اصول گشتالتی مشابه بهره می برد؛ اما در دوره پهلوی عناصری به علت کاهش پیچیدگی هندسی کمتر دیده می شود. نسبت ها در خانه های تاریخی در بازه اعداد ۱.۴۱ تا ۱.۷۳ قرار دارد و نسبت در مواردی نیز به مربع نزدیک شده است. با این حال تناسب هندسی در دوره میانه عمدتا به مربع نزدیک است. نتیجه تحقیق نشان می دهد؛ نماهای دوره میانه علی رغم تفاوت های مشخص با دوران گذشته، تداوم زیبایی شناسی دوره تاریخی است.

کلیدواژه ها:

نمای شهری ، دزفول ، تناسبات طلایی ، گشتالت.