فضاهای سبز ایمن برای کودکان: ارزیابی ریسک و مداخلات کاهش خطر فضای بازی کودکان در پارک های شهر کرج با رویکرد ممیزی ایمنی

هدف این پژوهش، سنجش منسجم و اقدام پذیر سطح ایمنی تجهیزات بازی کودکان در پارک های شهر کرج بر پایه استانداردهای معتبر ملی و بین المللی است. طراحی مطالعه توصیفی–مقطعی بوده و جامعه بررسی شامل ۱۲ پارک شهری دارای «تاب» و «سرسره» است. ابزار گردآوری داده ها چک لیست های استاندارد استخراج شده از سری ۶۴۳۶ سازمان ملی استاندارد ایران و متن های مرجع مکمل بوده است و فرایند ممیزی با مشاهده میدانی و امتیازگذاری سه حالته (قابل قبول/غیرقابل قبول/مصداق ندارد) اجرا شده است. یافته ها نشان می دهد در محور تاب ها، «ایمنی عمومی» و «فضاهای سقوط/کف پوش» کانون های اصلی عدم انطباق اند؛ به ویژه کمبود نشانه گذاری ها و تابلوهای اطلاع رسانی، همپوشانی فضای آزاد و فضای سقوط، و کارایی نامطلوب کف پوش های جذب ضربه، سهم عمده ای در ریسک های باقی مانده دارند. در مقابل، زیرمحورهای «نشیمنگاه» و «وسایل آویز» عمدتا وضعیت مطلوبی داشته اند. در محور سرسره ها، «حفاظ ها» و «بخش سریدن» نقاط قوت شاخص اند، اما «نشانه گذاری»، «پلکان» و «شفافیت پوسته سرسره تونلی» نیازمند بهبود است. جمع بندی شاخصی نشان می دهد ترکیبی از مداخلات کم هزینه و سریع الاثر (بازآرایی نظام نشانه گذاری، نصب پیکتوگرام های استاندارد، ضدلغزش سازی پلکان) در کنار مداخلات میان هزینه و هدفمند (ترمیم و جایگزینی کف پوش با ظرفیت جذب ضربه مطابق Critical Fall Height، اصلاح همپوشانی فضاها و مدیریت زهکشی) می تواند بیشترین بازده کاهش ریسک را ایجاد کند. مزیت رویکرد حاضر، پیوند مستقیم هر آیتم با بند متناظر استاندارد و تبدیل خروجی های فنی به «نقشه راه نگهداری و بهره برداری» است که برای یک برنامه پایش شش ماهه قابل ادغام در رویه های شهرداری است. از منظر سیاستی، هم راستایی با اصول «شهر دوستدار کودک» و تمرکز بر عدالت فضایی در دسترسی به بازی ایمن، امکان ارتقای هم زمان سلامت، تاب آوری اجتماعی و رضایت شهروندی را فراهم می سازد. محدودیت های مطالعه شامل حجم نمونه ۱۲پارکی و ماهیت مقطعی است که با اجرای دوره ای ممیزی و تکمیل بانک داده زمانی قابل جبران خواهد بود. در مجموع، این پژوهش با برجسته کردن سه گره کلیدی «نشانه گذاری»، «کف پوش/فضای سقوط» و «کنترل های ابعادی پیشگیری از گیرکردن»، مسیر عملی ارتقای ایمنی زمین های بازی کرج را ارائه می کند و شکاف میان پژوهش و اقدام را کاهش می دهد.

کلیدواژه ها:

ایمنی زمین بازی ، پارک های شهری ، کرج ، استاندارد ۶۴۳۶ ، ، فضای سقوط ، کف پوش جذب ضربه ، نشانه گذاری ، تاب ، سرسره ، ممیزی ایمنی