تکامل جریانهای فکری و همکاریهای پژوهشی در حوزه نوآوری مدل کسب و کار در اقتصاد چرخشی

با توجه به ماهیت نوظهور و پویایی فزاینده حوزه نوآوری مدل کسب و کار در اقتصاد چرخشی، تحلیل کتاب سنجی جریانهای فکری و همکاریهای پژوهشی به ابزاری کلیدی برای نقشه برداری از وضعیت کنونی علم و شناسایی مسیرهای آینده تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل کتاب سنجی پژوهش های منتشر شده در پایگاه علمی اسکوپوس و معرفی نقشه علمی دنیا در بازه زمانی ۲۰۱۷ تا سپتامبر ۲۰۲۵ به منظور یاری به پژوهشگران و متخصصان انجام شد تا بتوانند درک بهتری از فعالیت های علمی در این حوزه داشته باشند. این تحقیق از نوع تحقیقات کاربردی و تحلیلی کتاب سنجی است که با استفاده از فنون هم تالیفی، هم رخدادی واژگان کلیدی انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل ۳۵۸ مقاله نمایه شده در پایگاه اطلاعاتی اسکوپوس است. تحلیل داده ها توسط امکانات این پایگاه علمی و با کمک نرم افزارهای تحلیل شبکه بایب اکسل و ووسویور انجام شد. یافته ها نشان دادند که روند کلی انتشار مقالات در این حوزه به صورت صعودی بوده و بیشترین تعداد آثار با ۷۵ مقاله در سال ۲۰۲۴ به ثبت رسیده است. در میان نویسندگان، بوکمن با ۱۵ مقاله بیشترین آثار را داشته و بزرگترین شبکه هم تالیفی را تشکیل داده است. دانشگاه و اسا در فنلاند و موسسه بین المللی اقتصاد محیط زیست صنعتی در سوئد با انتشار ۱۲ مقاله علمی پیشتاز هستند. در میان کشورها، بریتانیا بیشترین تعداد آثار و سوئد بیشترین ارجاعات را به خود اختصاص داده است. ایران نیز با انتشار ۱ مقاله در رتبه بیستم قرار دارد. پراستنادترین نشریه در این حوزه، مجله تولید پاکتر است. تحلیل سیر تکامل این حوزه نشان می دهد که در ابتدا تمرکز پژوهش ها بر مفاهیم بنیادین پایداری و کارایی منابع بوده است. با گذر زمان و بلوغ حوزه پژوهشگران به سمت راهکارهای عملیاتی و موانع اجرایی حرکت کرده و بر نقش فناوری های دیجیتال و قابلیت های پویا در پیاده سازی مدل های چرخشی تاکید کرده اند. این روند نشان دهنده تکامل از مباحث صرفا نظری به سمت راه حل های کاربردی و نظام مند است.

کلیدواژه ها:

مدل کسب و کار ، نوآوری مدل کسب و کار ، اقتصاد چرخشی