کارآفرینی اسلامی و چالشهای توسعه اقتصادی در کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی (OIC)

کارآفرینی به عنوان موتور محرک رشد اقتصادی نقشی حیاتی در توسعه پایدار کشورها ایفا می کند. این اهمیت در کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی (OIC) که با چالشهای اقتصادی و اجتماعی متعددی روبه رو هستند دوچندان است. مباحث پیرامون تاثیر اسلام بر کارآفرینی همواره با دیدگاه های متناقضی همراه بوده است. این مقاله مروری نظام مند، با تحلیل عمیق و یکپارچه سازی، پژوهش های کلیدی به بررسی ابعاد مفهومی، اصول، چالش ها و سازوکارهای کارآفرینی اسلامی و ارتباط آن با توسعه اقتصادی در کشورهای عضو OIC می پردازد. روش شناسی این پژوهش مبتنی بر مرور نظام مند ادبیات موضوع و تحلیل کیفی محتوای مقالات منتخب است. یافته های کلیدی نشان می دهد که کارآفرینی اسلامی، برخلاف مدل های متعارف غربی که عمدتا بر حداکثری سازی سود متمرکز هستند، یک پارادایم جامع و کل نگر مبتنی بر اصول اخلاقی و معنوی چون توحید، خلافت، عدالت، امانت و کسب فلاح (رستگاری دنیوی و اخروی) است. پژوهش ها تاکید دارند که چالش های اصلی فراروی کارآفرینان در کشورهای OIC بیش از آنکه ریشه در آموزه های دینی داشته باشد، ناشی از موانع نهادی، ضعف زیرساخت های آموزشی، فرهنگ کارآفرینی توسعه نیافته و به ویژه عدم دسترسی به ابزارهای مالی منطبق با شریعت مانند ممنوعیت (ربا) است. تحلیل ها به طور قاطع نشان می دهد که «بانکداری اسلامی به عنوان یک متغیر تعدیل گر نقشی حیاتی ایفا می کند؛ به گونه ای که حضور نظام مند نهادهای مالی اسلامی، اثرات منفی بالقوه محدودیت های شرعی را خنثی کرده و حتی به عاملی مثبت برای تشویق کارآفرینی تبدیل می شود. در نهایت، این مقاله با شناسایی شکاف های پژوهشی موجود یک چارچوب مفهومی یکپارچه برای پیوند کارآفرینی اسلامی با توسعه اقتصادی در بستر OIC ارائه می دهد و مسیرهایی را برای تحقیقات آتی پیشنهاد می کند.

کلیدواژه ها:

کارآفرینی ، اسلامی ، توسعه اقتصادی ، کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی (OIC) ، بانکداری اسلامی ، اخلاق کسب و کار اسلامی