تاثیر عصاره کشت و هموژنایت سلولی قارچ Serendipita indicaبر میزان و ترکیب شیمیایی اسانس و برخی صفات فیزیولوژیکی بادرنجبویه (Melissa officinalis L.)

بادرنجبویه (Melissa officinalis L.) گیاهی چند ساله است که دارای فعالیت­های آنتی اکسیدانی، ضد باکتریایی، ضد التهابی، ضد قارچی و ضد سرطانی است. پژوهش حاضر، با هدف بررسی تاثیر محلول­پاشی عصاره کشت (۰ و ½ حجمی/حجمی)، هموژنایت سلولی قارچ  Serendipita indica (۲۰، ۴۰، ۸۰ و۱۶۰ میلی­گرم در لیتر) و اثر توام آنها بر ترکیب شیمیایی، میزان اسانس و برخی صفات فیزیولوژیکی بادرنجبویه در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار انجام شد. در اسانس بادرنجبویه، ۳۸ ترکیب شناسایی شد که عمده­ترین آنها به­ترتیب سیترونلال، گاما-۳-کارن، ترانس­-کاروئول، سیترال و لینالول (در مجموع ۷۷/۲۵ تا ۲۰/۴۰ درصد) بودند. نتایج نشان دادند اثر تیمارها بر میزان ترکیبات عمده بادرنجبویه در سطح احتمال ۱ درصد بسیار معنی­دار بود. بیشترین محتوای اسانس (۲۸/۰ درصد) و ترکیبات عمده اسانس بادرنجبویه شامل سیترونلال، ترانس-کاروئول، سیترال و لینالول (به­ترتیب ۳۲، ۵۶، ۵۸، ۷۴ و ۶۳ درصد بیشتر از گیاهان شاهد) توسط تیمار ½ عصاره کشت+۱۶۰ میلی­گرم در لیتر هموژنایت سلولی و کمترین آنها در تیمار شاهد (بدون محرک) بدست آمد. نتایج نشان دادند نوع و مقدار این محرک­ها، به­طور معنی­داری بر میزان کلروفیل a، کلروفیل b، کلروفیل کل، کاروتنوئیدها، قندهای محلول، محتوای مالون­دی­آلدهید، پرولین و فلاونوئیدها نسبت به شاهد تاثیر گذاشت. سیترال با سیترونلال، ترانس-کاروئول و لینالول همبستگی مثبت و معنی­دار نشان داد (P≤۰.۰۱). نقشه حرارتی برای صفات مورد بررسی، بین شاهد و تیمارهای این محرک­ها خوشه­بندی متمایزی نشان داد. در مجموع، کاربرد برگی عصاره کشت و هموژنایت سلولی قارچ S. indica به­عنوان یک محرک زیستی برای بهبود تولید اسانس بادرنجبویه و ترکیبات عمده آن پیشنهاد می­شود.

کلیدواژه ها:

اسانس ، بادرنجبویه ، سیترونلال ، قارچ اندوفیت ، محرک