مدیریت بهینه زنجیره تامین در اجرای پروژه های فضای سبز شهری: از خرید تا نگهداری (رویکرد اقتصاد سبز)

پژوهش حاضر با عنوان «مدیریت بهینه زنجیره تامین در اجرای پروژه های فضای سبز شهری: از خرید تا نگهداری با رویکرد اقتصاد سبز» به بررسی ساختار علمی تامین نهاده های اصلی (نهال، خاک، کود، ابزار و تجهیزات) در شهرداری ها می پردازد. هدف اصلی، طراحی مدلی کارا و پایدار است که بتواند هزینه های مالی پروژه های فضای سبز را کاهش داده و در عین حال کیفیت تامین و نگهداری را ارتقا بخشد. در شرایط فعلی، بسیاری از شهرداری ها با چالش های ناشی از عدم استانداردسازی فرآیند خرید، ضعف در انتخاب تامین کنندگان، و عدم ردیابی اقلام در دوره نگهداری مواجه اند؛ پدیده ای که منجر به افزایش میانگین ۳۰ تا ۴۵ درصدی هزینه های غیرضروری در پروژه های فضای سبز در شهرهای متوسط کشور می شود.در این پژوهش، مدل پیشنهادی بر اساس اصول اقتصاد سبز و چرخه عمر محصول (Life Cycle Thinking) بنا شده است. مدل، زنجیره تامین فضای سبز را به چهار مرحله اصلی تقسیم می کند: ۱. برنامه ریزی نیاز تامین، ۲. خرید و تدارک، ۳. توزیع و اجرا، ۴. نگهداری و ارزیابی اثربخشی. در هر مرحله، شاخص های هزینه، کیفیت، پایداری زیست محیطی و سازوکارهای کاهش ضایعات مورد توجه قرار گرفته است. داده های تحقیق از طریق مطالعه میدانی در سه شهرداری (ایلام، کرمانشاه، و همدان) و مصاحبه با مدیران و پیمانکاران فضای سبز گردآوری شده و با روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و رگرسیون چندگانه مورد بررسی قرار گرفته است.نتایج نشان می دهد اجرای این مدل موجب کاهش ۲۵ تا ۳۵ درصدی هزینه های کل چرخه تامین، افزایش ۲۰ درصدی دوام و کیفیت نهاده های گیاهی، و رشد ۱۵ درصدی رضایت پیمانکاران و شهروندان نسبت به کیفیت خدمات فضای سبز می شود. همچنین با جایگزینی روش های مبتنی بر اقتصاد سبز (نظیر خرید نهال از منابع محلی و استفاده از خاک های بازیافتی شهری)، شاخص کربن پروژه ها حدود ۱۸ درصد کاهش می یابد. از نظر مدیریتی، به کارگیری زنجیره تامین سبز، علاوه بر بهبود بهره وری مالی، به ارتقای تصویر برند شهرداری در حوزه مسئولیت زیست محیطی منجر می شود.در مجموع، مدل ارائه شده به عنوان یک چارچوب علمی قابل پیاده سازی در سازمان های خدمات شهری، قابلیت انطباق با سامانه های مالی و مناقصه الکترونیک شهرداری را دارد و می تواند پایه ای برای توسعه نظام جامع تدارکات سبز شهری در راستای تحقق اهداف پایداری شهری ایران باشد.

کلیدواژه ها:

مدیریت زنجیره تامین ، اقتصاد سبز ، فضای سبز شهری ، کاهش هزینه ها ، بهبود کیفیت تامین ، چرخه عمر محصول ، تامین نهاده های زیست پایه ، بهره وری مالی شهرداری ها