بررسی تاثیر برنامه های دو زبانه خلاق (فارسی-بلوچی) بر تقویت هویت فرهنگی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دبستانی شهر سراوان

سابقه و هدف: در مناطق دوزبانه ای مانند سراوان، که زبان آموزش (فارسی) با زبان مادری دانش آموزان (بلوچی) تفاوت دارد، چالش های آموزشی و هویتی متعددی پدید می آید. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر اجرای برنامه های دو زبانه خلاق به عنوان یک راهبرد آموزشی نوین، بر تقویت هویت فرهنگی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان پایه های سوم و چهارم ابتدایی شهر سراوان انجام شد.روش ها: این مطالعه به روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل انجام گردید. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پسر پایه سوم و چهارم دبستان های دولتی شهر سراوان در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بود. با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس، ۴۰ دانش آموز انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه ۲۰ نفری آزمایش و کنترل جایگزین شدند. گروه آزمایش به مدت ۱۲ جلسه ۴۵ دقیقه ای تحت آموزش با برنامه دو زبانه خلاق (شامل داستان گویی، نمایش عروسکی و سرودهای آموزشی به هر دو زبان) قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل، آموزش معمول خود را تنها به زبان فارسی دریافت کردند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه محقق ساخته هویت فرهنگی و آزمون های معلم ساخته پیشرفت تحصیلی (دروس فارسی و علوم) بودند. روایی ابزارها توسط متخصصان تایید و پایایی پرسشنامه هویت فرهنگی با آلفای کرونباخ ۰/۸۲ محاسبه شد. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ و آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) مورد تحلیل قرار گرفتند.یافته ها: نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که پس از حذف اثر پیش آزمون، بین میانگین نمرات تعدیل شده گروه های آزمایش و کنترل در متغیرهای هویت فرهنگی (۲۴/۳۶ = F، ۰/۰۰۱ = p) و پیشرفت تحصیلی (۱۸/۹۲ = F، ۰/۰۰۱ = p) تفاوت معناداری وجود دارد. این بدان معناست که اجرای برنامه دو زبانه خلاق به طور معناداری منجر به تقویت هویت فرهنگی و بهبود پیشرفت تحصیلی دانش آموزان گروه آزمایش شده است.نتیجه گیری: بر اساس یافته های این پژوهش، می توان نتیجه گرفت که به کارگیری برنامه های دو زبانه خلاق که از سرمایه های زبانی و فرهنگی دانش آموزان بهره می برند، می تواند به عنوان یک راهبرد آموزشی اثربخش، همزمان به تقویت بنیان های هویتی و ارتقای شاخص های تحصیلی دانش آموزان دوزبانه در مناطق مرزی مانند سراوان بینجامد. این رویکرد، پلی بین محیط خانه و مدرسه ایجاد کرده و بستری برای تحقق عدالت آموزشی فراهم می کند.

کلیدواژه ها:

آموزش دو زبانه ، هویت فرهنگی ، پیشرفت تحصیلی ، دانش آموزان دبستانی ، سراوان.