مروری بر نقش هوش مصنوعی در آموزش و یادگیری الکترونیکی با تاکید بر کاربردهای آموزشی

هدف این مقاله مروری نظام مند، واکاوی تاثیرات هوش مصنوعی بر آموزش الکترونیکی با تاکید بر نقش تحول آفرین آن در شخصی سازی یادگیری و بازتعریف وظایف معلمان است. با بررسی نظام مند مطالعات معتبر داخلی و بین المللی در بازه ی ۲۰۱۸–۲۰۲۴، مهم ترین کاربردهای هوش مصنوعی در چهار حوزه کلیدی دسته بندی شدند: سیستم های تدریس هوشمند، ارزیابی سازنده و پایانی خودکار، تحلیل پیشبینانه عملکرد یادگیرندگان و پشتیبانی از طراحی آموزشی. یافته ها حاکی از آن است که هوش مصنوعی با امکان ارائه بازخورد فوری و تنظیم مسیرهای یادگیری فردی، به بهبود تعامل و اثربخشی آموزشی منجر می شود. با این حال، چالش های جدی از جمله شکاف سواد دیجیتال معلمان، نبود چارچوب های اخلاقی شفاف و محدودیت های زیرساختی به ویژه در بستر آموزشی ایران، مانع بهره برداری کامل از این قابلیت ها شده است. نوآوری این مقاله در تدوین مدلی مفهومی برای «سواد هوش مصنوعی معلمان ایرانی» و ارائه پیشنهادات سیاستی بومی جهت توانمندسازی نظام آموزشی برای مواجهه فعال با این تحولات است. این پژوهش راهبردهای عملی برای سیاست گذاران، طراحان آموزشی و معلمان ارائه می دهد تا هوش مصنوعی نه به عنوان جایگزین، بلکه به عنوان مکمل هوشمند فرآیند یادگیری به کار گرفته شود.