واکاوی تاثیر ساختارهای پنهان برنامه درسی بر تربیت اجتماعی دانش آموزان در نظام آموزشی ایران

برنامه درسی پنهان به عنوان یکی از مولفه های غیررسمی و اغلب نادیده انگاشته شده نظام های آموزشی، نقش بسزایی در شکل دهی به نگرش ها، ارزش ها، باورها و کنش های اجتماعی دانش آموزان دارد. این پژوهش با هدف واکاوی تاثیر ساختارهای پنهان برنامه درسی بر تربیت اجتماعی دانش آموزان در نظام آموزشی ایران صورت گرفته است. با تکیه بر منابع نظری و پژوهش های تجربی، نشان داده می شود که عناصر پنهان برنامه درسی از طریق روابط قدرت، فرهنگ مدرسه، تعامل معلم و دانش آموز، زبان غیرکلامی و الگوهای پاداش و تنبیه، نقشی عمیق در تربیت اجتماعی ایفا می کنند. یافته ها حاکی از آن است که در نظام آموزشی ایران، ساختارهای پنهان اغلب موجب بازتولید سلطه، تقویت انفعال، محدودسازی گفت وگوی آزاد و تضعیف مشارکت پذیری در دانش آموزان می شوند. این پدیده ضمن کاهش اثربخشی تربیت رسمی، به ناهماهنگی میان اهداف مصوب تربیتی و واقعیت های جاری در مدارس دامن می زند. در پایان، ضرورت بازاندیشی در سیاست گذاری های آموزشی و تربیتی با تمرکز بر آشکارسازی و اصلاح ابعاد پنهان برنامه درسی مورد تاکید قرار گرفته است.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی پنهان ، تربیت اجتماعی ، ساختار مدرسه ، تعامل معلم و دانش آموز ، فرهنگ مدرسه ، نظام آموزشی ایران.